DGS DGS (Dikey Geçiş Sınavı) Cümlede Anlam ve Anlatım Teknikleri Testi #3

Hayıflanma, kişinin eline geçen bir fırsatı değerlendiremediği veya yapması gereken bir şeyi yapmadığı için duyduğu üzüntüdür (Kendi eylemsizliğine üzülme). Pişmanlık ise yapılan bir eylemden duyulan üzüntüdür. A şıkkında başkasının durumuna üzülme (acıma) vardır. B şıkkında yapılan bir eylemden dolayı pişmanlık vardır ('keşke o sözleri söylemeseydim'). C şıkkında başkasının davranışından duyulan üzüntü (sitem/yakınma) vardır. D şıkkında eline geçen fırsatı değerlendiremediği için duyduğu bir üzüntü ('nasıl oldu da teptim') vardır, bu tam bir hayıflanmadır. E şıkkında ise özlem vardır. Sonuç: D şıkkı.

Neden-sonuç cümlelerinde hem neden hem de sonuç gerçekleşmiştir. Amaç-sonuç cümlelerinde ise eylem bir hedefe yöneliktir ve amacın gerçekleşip gerçekleşmediği belli değildir. A şıkkında yağmurun yağması (neden), barajların dolması (sonuç). B şıkkında uykusuz kalması (neden), dikkatini toplayamaması (sonuç). C şıkkında çok çalışması (neden), başarılı olması (sonuç). E şıkkında yolların kapanması (neden), köye ulaşılamaması (sonuç). Ancak D şıkkında 'sınavı kazanmak' bir amaçtır. Henüz gerçekleşmemiştir. Bu cümle amaç-sonuç cümlesidir. Sonuç: D şıkkı.

Öncül cümlede 'ne anlattığı' (konu) değil, 'nasıl anlattığı' (üslup) kavramının eserin değerini belirlediği vurgulanmaktadır. A şıkkı konuların toplumsal olmasından bahseder. B şıkkı yazarın dili ve anlatım tarzının (üslubunun) işlenen konudan daha önemli olduğunu belirterek öncül cümleyle birebir örtüşür. C şıkkı içerik ve konunun önemli olduğunu savunarak öncülle çelişir. D şıkkı anlaşılırlıktan bahseder. E şıkkı ise evrensellikten dem vurur. Sonuç: B şıkkı.

A şıkkı sadece 90'larda doğanlar izler demiyor, onların yakından tanıdığını söylüyor. B şıkkı televizyondan önce sinemada yayınlandı diyor, metinde böyle bir bilgi yok. C şıkkı dijital platformun sadece eski filmleri yayınladığını söylüyor, böyle bir bilgi yok. D şıkkı çizgi filmin daha önce yayınlanmamış yeni bölümlerinin de olacağını ifade ediyor. Metindeki 'yeni bölümleriyle' ifadesi bu yargıyı kesinleştirir. E şıkkı tüm platformlarda eş zamanlı yayınlanacak diyor, metinde 'bir dijital platformda' deniyor. Sonuç: D şıkkı.

Birleştirme sorularında her iki cümlenin de anlamı, aralarında herhangi bir sebep-sonuç veya şart ilişkisi uydurulmadan, eksiksiz ve yorumsuz verilmelidir. A şıkkı yavaş metabolizmanın sebebini yüzeydeki değişikliğe bağlıyor. C şıkkı yüzey değişikliklerinin yavaş yaşandığını söylüyor (metinde yüzey değil, ekosistemin etkilenmesi yavaştır). D şıkkı uzun yaşamı yüzey değişikliklerine bağlıyor. E şıkkı kısıtlayıcı bir ifade ('sadece') kullanıyor. B şıkkı ise iki bağımsız durumu 'iken' bağlacıyla, herhangi bir zorlama sebep-sonuç ilişkisi kurmadan ve eksiksiz bir biçimde birleştirmiştir. Sonuç: B şıkkı.

Öznel yargılar, kişiden kişiye değişen, kanıtlanamayan, beğeni veya yorum içeren yargılardır. Nesnel yargılar ise kanıtlanabilir, kişisel yorum içermeyen yargılardır. A şıkkında 'büyüleyici' kelimesi özneldir. B şıkkında 'harika' kelimesi özneldir. C şıkkında 'en çarpıcı' kelimesi özneldir. D şıkkında 'sıkıcı' kelimesi özneldir. E şıkkında ise 'Yazarın son romanı üç yüz elli sayfadan oluşmakta ve altı ana bölüm içermektedir.' ifadesi tamamen kanıtlanabilir, sayısal verilere dayanan nesnel bir yargıdır. Sonuç: E şıkkı.

Cümlenin ilk kısmı yazarlığın sadece biçimsel bir yetenek ('kelimelerle oynamak') olmadığını belirtiyor. 'Değil, aynı zamanda...' bağlamı, biçimin ötesinde anlama, ruhsallığa veya derinliğe vurgu yapan bir devam cümlesi gerektirir. A şıkkı ruhun derinliklerine inmeyi ve duyguları açığa çıkarmayı (içerik/derinlik) ifade ederek en uygun tamamlayıcı olur. B ticari beklentiyi, C gramer kurallarını, D eski kuralları, E ise eleştirmen beğenisini öne çıkararak cümlenin felsefi derinliğiyle çelişir. Sonuç: A şıkkı.

Sözcük gruplarını anlamlı bir yargı bildirecek şekilde (özne-nesne-zarf-yüklem mantığıyla) sıralayalım. Doğru ve mantıklı sıralama: 'İnsan doğasının değişmez (II) gerçeklerini işledikleri için (IV) yazıldıkları dönemin (III) sınırlarını aşarak (V) kalıcı olurlar (I).' Sıralama: II - IV - III - V - I şeklinde olur. Bu durumda baştan üçüncü sıradaki söz öbeği III numaralı ifadedir. Sonuç: C şıkkı.

Cümledeki 'son filmi de' ifadesindeki 'de' bağlacı, bu durumun ilk kez olmadığını, yönetmenin daha önceki filmlerinden en az birinin daha beklenen gişe başarısını yakalayamadığını gösterir. A şıkkı yönetmenin yeteneğini sorgular (çıkarılamaz). B şıkkı eleştirmenlerin tepkisiyle ilgilidir (çıkarılamaz). C şıkkı kariyerini sonlandırdığını iddia eder (çıkarılamaz). D şıkkında yönetmenin gişede beklenen başarıyı elde edemeyen başka filmleri de olduğu belirtiliyor; 'de' bağlacı tam olarak bunu karşılar. E şıkkı sanat filmi çektiğini söyler (tür bilgisi yoktur). Sonuç: D şıkkı.

Ön yargı, bir kişi, eser veya durum hakkında yeterli bilgi sahibi olmadan, henüz sonuçlanmamış bir olay için peşinen olumlu veya olumsuz bir yargıya varmaktır. A şıkkında geçmişte yaşanan bir olay anlatılıyor. B şıkkında yazarın yeni kitabının 'yine çok satmayacağından' emin olunduğu belirtiliyor. Kitap henüz çıkmış veya satışı bitmemişken yazarın eski performansına dayanarak peşin bir hüküm verilmiştir. Bu bir ön yargıdır. C şıkkında bir tavsiye vardır. D şıkkında bir varsayım vardır. E şıkkında ise bir beklenti ve ihtimal vardır. Sonuç: B şıkkı.

Öncül cümlede sanatçının çağın modasına uymaması, toplumun/dönemin beklentilerinden bağımsız olarak kendi doğrularını savunması (özgünlük ve bağımsızlık) gerektiği vurgulanmaktadır. A, B, C ve E şıkları bu düşünceyi farklı kelimelerle destekler (Dönemine boyun eğmeme, kalıcı olma, başkalarının beğenisini önemsememe vb.). Ancak D şıkkında 'Sanatçı, içinde bulunduğu çağın estetik anlayışına ve toplumun güncel beklentilerine ayak uydurabildiği ölçüde değerlidir.' denilerek, tam tersine sanatçının döneme ve modaya ayak uydurması gerektiği savunulmaktadır. Bu durum öncül cümleyle tamamen çelişir. Sonuç: D şıkkı.

Özeleştiri, kişinin kendi hatalarını, eksikliklerini veya zayıf yönlerini bizzat kendisinin dile getirmesidir. A şıkkında yazar eleştirmenlerin haksız olduğunu savunuyor (savunma). B şıkkında yazar eserinin başarısından emin. C şıkkında yazar, "Son romanımda karakterlerin psikolojik derinliğini yansıtma konusunda ne yazık ki aceleci davrandım." diyerek kendi romanındaki bir eksikliği/hatayı itiraf ediyor, bu tam bir özeleştiridir. D şıkkında genç yazarlar eleştiriliyor. E şıkkında ise zamanın kendisini haklı çıkaracağı beklentisi vardır. Sonuç: C şıkkı.

A) I. cümlede bir gözlem aktarılmıştır (Doğru, ahşap evlerin yerine betonların geldiğini görmesi gözlemdir). B) II. cümlede bir durum tespiti (saptama) yapılmıştır (Doğru, çocuk seslerinin sustuğu tespit edilmiştir). C) III. cümlede bir hayıflanma dile getirilmiştir. (Doğru, 'kendi ellerimizle yok ettik' diyerek bir eseflenme, hayıflanma vardır). D) IV. cümlede bir karşılaştırma vardır. ('dünyanın EN mutlu çocuklarıydık' ifadesiyle bir karşılaştırma yapılmıştır, Doğru). E) V. cümlede kesinlik bildiren bir yargı vardır. (Yanlış, 'Kim bilir, belki' ifadeleri olasılık/ihtimal bildirir, kesinlik bildirmez). Sonuç: E şıkkı.

Bu cümlede, bir metnin veya kitabın asıl anlamının ve değerinin yazarın niyetinden (ona kattıklarından) çok, okurun kendi birikimi ve yorumuyla (ondan çekip çıkardıklarıyla) şekillendiği savunulmaktadır. A şıkkı yazarın ustalığından bahseder. B şıkkı, okurun pasif bir alıcı olması gerektiğini söyler (çelişir). C şıkkı, eserin anlamının okurun zihninde yeniden şekillenerek değer kazandığını belirtir ki bu, öncül cümlenin doğrudan desteğidir. D şıkkı okuyucunun hayal gücüne yer bırakmamanın romanın gücü olduğunu söyler (çelişir). E şıkkı eleştirmenlere odaklanır. Sonuç: C şıkkı.

Öncül cümlede, gerçek liderliğin zorlukları tek başına çözmek (gemiyi limana ulaştırmak) olmadığı; asıl liderliğin zor zamanlarda (fırtınalı denizde) ekibini motive ederek onlara kendi kendilerine çözüm bulma (rotayı buldurma) becerisini kazandırmak olduğu vurgulanmaktadır. A seçeneği liderin tek başına zorlukları aşmasından bahseder. B seçeneği kriz anlarında ekibin aldığı kararlara uymaktan bahseder. C seçeneği, liderin asıl görevinin sorunları doğrudan çözmek yerine ekibe cesaret verip onların çözüm üretmesini sağlamak olduğunu belirtir; bu da öncül cümlenin tam karşılığıdır. D ve E seçenekleri farklı odaklara sahiptir. Sonuç: C şıkkı.

'Tepeden bakmak' deyimi, kendini başkalarından üstün görmek, başkalarını küçümsemek, hor görmek anlamlarına gelir. Seçeneklerde bu anlamı taşıyan bir ifade aramalıyız. A şıkkında dikkatli incelemekten bahsedilmiş. B şıkkında yeni tanıştığı insanları küçümseyerek kendini onlardan üstün gördüğü belirtilmiş. Bu, 'tepeden bakmak' ile eş anlamlıdır. C şıkkında yüzeysel değerlendirmek var. D şıkkında aşırı iyimserlik var. E şıkkında ise acımasızca eleştirmek var (küçümsemek/üstünlük taslamak değil). Sonuç: B şıkkı.

Cümledeki 'nihayet' ve 'da' bağlaçları bize önemli ipuçları verir. 'Nihayet uzmanları da memnun edebildi' ifadesi, daha önce yapılan toplantılarda veya alınan kararlarda uzmanların memnun edilmediğini (memnuniyetsizlik yaşandığını) gösterir. A şıkkı restorasyonun bittiğini söylüyor (metin kararlardan bahsediyor). B şıkkı önceki kararların uzmanlar dışındaki kişileri (halkı vb.) memnun etmediğini iddia ediyor (metin bundan bahsetmez). C şıkkı uzmanların daha önce alınan kararlardan genellikle hoşnutsuz olduğunu (memnun olmadığını) ifade eder ki bu 'nihayet' kelimesinin tam karşılığıdır. D şıkkı toplantının sadece uzmanlarla yapıldığını söyler. E şıkkı tarihi binaların yıkılmasını engellediğini söyler. Sonuç: C şıkkı.

Koşul-sonuç cümlelerinde, eylemin gerçekleşmesi veya bir durumun ortaya çıkması başka bir durumun varlığına bağlanmıştır. A şıkkında 'yağmur yağdığı için' neden-sonuçtur. B şıkkında 'başarılı olmak maksadıyla' amaç-sonuçtur. C şıkkında 'kitapları yarın getirmek şartıyla' bir koşul vardır. (Koşul: kitapların yarın getirilmesi, Sonuç: kitapların ödünç verilmesi). D şıkkında 'dikkatsizliği yüzünden' neden-sonuçtur. E şıkkında bir varsayım veya durum tespiti vardır. Sonuç: C şıkkı.

Sitem, bir kimseye yaptığı bir hareketin veya söylediği sözün üzüntü, alınganlık, kırgınlık uyandırdığını öfkelenmeden belirtmektir. A şıkkında kişinin kendine yönelik bir pişmanlığı vardır. B şıkkında bir şikayet, kızgınlık ve serzeniş daha sert ifade edilmiştir ama tam sitem diyebiliriz, bakalım. C şıkkında bir şaşırma ve sitem var: 'Bunca yıl aynı sırayı paylaştık, düğününe beni çağırmayışın beni çok üzdü.' Burada arkadaşa karşı öfkesiz bir kırgınlık dile getirilmiştir, bu klasik bir sitem cümlesidir. D şıkkında korku/endişe vardır. E şıkkında ise özlem vardır. Sonuç: C şıkkı.

Cümlede 'iğneyle kuyu kazmak' deyimi kullanılmıştır. Bu deyim, çok zor, ince, detaylı ve uzun zaman alan, büyük bir sabır gerektiren işler için kullanılır. Cümlenin devamında da sabır, titizlik ve inanç vurgulanmıştır. A şıkkı yetenekten bahseder. B şıkkı hayal gücünden bahseder. C şıkkı, roman yazmanın ince işçilik (titizlik) ve uzun süreli, yorucu bir emek (sabır, kuyu kazmak) gerektirdiğini belirterek cümlenin mesajını tam olarak verir. D şıkkı okuyucu kitlesinden bahseder. E şıkkı gerçek olaylardan kopmamaktan bahseder. Sonuç: C şıkkı.