KPSS KPSS Lisans (Genel Yetenek & Genel Kültür) İlk Türk Devletleri Testi #1

Orta Asya'da gerçekleştirilen arkeolojik kazılar sonucunda bölgenin tarih öncesi devirlerine ışık tutan çeşitli kültür merkezleri gün yüzüne çıkarılmıştır. Bu kültür merkezleri arasında yer alan; Aşkabat yakınlarında bulunan, Orta Asya'nın bilinen en eski kültürü kabul edilen ve kerpiçten yapılmış evler ile tarımsal faaliyetlere (buğday ve arpa tarımı) ait ilk izlerin tespit edildiği kültür bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihte bilinen ilk Türk topluluğu olarak kabul edilen İskitler (Sakalar) ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Asya Hun Devleti hükümdarı Mete Han, tahta çıktığı ilk yıllarda komşusu Doğu Hu (Tunguz) kavminin kendisinden atını ve ardından eşini talep etmesi üzerine barışı korumak adına bu talepleri yerine getirmiştir. Ancak Tunguzların iki ülke arasında uzanan çorak ve kimsenin yaşamadığı bir toprak parçasını istemeleri üzerine; 'At ve kadın şahsi malımdı verdim; lakin toprak milletindir, onu kimse başkasına veremez!' diyerek savaşa girmiş ve Tunguzları ağır bir yenilgiye uğratmıştır. Mete Han'ın sergilediği bu tutum, ilk Türk devletleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisinin en açık göstergesidir?

Asya Hun Devleti hükümdarı Mete Han, MÖ 201 yılında Baideng Kuşatması'nda Çin İmparatorluğu ordularını kesin bir mağlubiyete uğratmış ve Çin'i vergiye bağlamıştır. Ancak Mete Han, Çin'i tamamen ele geçirebilecek askeri kudrete sahip olmasına rağmen Türk boylarının Çin topraklarına yerleşmesine izin vermemiş, yalnızca ticaret serbestisi ve yıllık vergi almakla yetinmiştir. Mete Han'ın bu politikasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

375 yılında Hunların Balamir önderliğinde batıya doğru harekete geçmesiyle başlayan Kavimler Göçü, Avrupa'nın etnik, siyasi, sosyal ve inanç yapısında köklü değişiklikler meydana getirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Kavimler Göçü'nün ortaya çıkardığı sonuçlardan biri değildir?

Avrupa Hun Devleti hükümdarı Attila; Doğu Roma (Bizans) üzerine I. ve II. Balkan seferlerini düzenleyerek Margos ve Anatolios antlaşmalarıyla Bizans'ı ağır vergilere bağlamış, ardından Batı Roma üzerine Galya ve İtalya seferlerini gerçekleştirmiştir. Hristiyan dünyası tarafından 'Tanrının Kırbacı' olarak nitelendirilen Attila, Almanların meşhur Nibelungen Destanı'nda ise 'Etzel' adıyla adil ve kudretli bir hükümdar olarak tasvir edilmiştir. Buna göre Attila dönemiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

I. Göktürk Devleti'nin batı kanadını yöneten İstemi Yabgu, İpek Yolu ticaretinin denetimini ele geçirebilmek amacıyla dönemin güçlü devletleriyle konjonktürel ittifaklar kurmuştur. Bu doğrultuda önce Sasaniler ile anlaşarak Ak Hun (Eftalit) Devleti'ne son vermiş, daha sonra Sasanilerin İpek Yolu ticaretinde zorluk çıkarması üzerine Bizans İmparatorluğu ile doğrudan elçilikler teati ederek Sasanilere karşı Bizans ile ittifak yapmıştır. İstemi Yabgu'nun izlediği bu dış politika, ilk Türk devletleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

Orhun Abideleri'nde (Göktürk Kitabeleri) Bilge Kağan'ın ağzından aktarılan; 'Tanrı yardım ettiği için ölecek milleti dirilttim, çıplak milleti giydirdim, fakir milleti zengin ettim, az milleti çok kıldım. Dört bir yandaki milleti hep barışa mecbur ettim.' ifadeleri yer almaktadır. Bu kitabe metni, İslamiyet öncesi Türk devlet yönetiminde aşağıdakilerden hangisinin uygulandığının en açık kanıtıdır?

Türk tarihinin ve Türk edebiyatının Türkçe yazılmış ilk edebi ve tarihi belgeleri kabul edilen Orhun Abideleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Uygur Devleti, Bögü Kağan döneminde Çin seferi sonrasında Maniheizm dinini resmi inanç olarak kabul etmiştir. Bu dinin et yemeyi ve canlı öldürmeyi yasaklaması, Uygur toplumunun yaşam tarzında köklü dönüşümlere yol açmıştır. Aşağıdakilerden hangisi Maniheizm inancının benimsenmesinin Uygurlar üzerindeki etkilerinden biri değildir?

Orta Asya'da Göktürklerin baskısıyla batıya göç ederek Orta Avrupa'da güçlü bir devlet kuran Avarlar; - Sasaniler ile ittifak yaparak İstanbul'u kuşatan ilk Türk devleti olmaları, - Slav topluluklarını ordu ve devlet teşkilatı bakımından organize etmeleri, - Üzengiyi Avrupa'ya taşıyarak süvari savaş taktiklerini kökten dönüştürmeleri özellikleriyle tanınırlar. Buna göre Avarlar ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Hazar Devleti'nde Musevilik, Hristiyanlık ve İslamiyet gibi semavi dinlerin mensupları bir arada barış içinde yaşamış; başkent İtil'de Müslümanların, Hristiyanların, Musevilerin ve Şamanistlerin davalarına kendi dinlerinden olan hakimler (yargıçlar) bakmıştır. Ayrıca ticaret yollarının güvenliği sağlanarak bölgede 'Hazar Barış Çağı' (Pax Chazarica) yaşanmıştır. Bu bilgilere göre Hazar Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Büyük Bulgar Devleti'nin parçalanmasının ardından batıya göç eden Tuna Bulgarları, Boris Han döneminde Hristiyanlığı kabul ederek zamanla Slavlaşmış ve milli benliklerini kaybetmişlerdir. Buna karşılık Volga (İtil) havzasına yerleşen İtil Bulgarları ise X. yüzyılda hükümdarları Almış Han döneminde İslamiyet'i kabul etmiş, milli kimliklerini uzun süre muhafaza ederek Doğu Avrupa'da İslam medeniyetinin öncüsü olmuşlardır. Bu durum ilk Türk devletleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisinin bir kanıtıdır?

Karadeniz'in kuzeyi ve Balkanlar'da varlık gösteren Peçenekler ve Uzlar (Oğuzlar), merkezi bir devlet kuramamış ve Bizans ordusunda ücretli asker (paralı asker) olarak görev yapmışlardır. Ancak 1071 Malazgirt Savaşı sırasında karşı safta yer alan Büyük Selçuklu ordusundaki askerlerin kendileriyle aynı dili konuştuğunu ve aynı soydan geldiğini fark edince Selçukluların tarafına geçmiş ve savaşın seyrini değiştirmişlerdir. Bu tarihi gelişme, Peçenek ve Uzların tutumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

Karadeniz'in kuzeyindeki Deşt-i Kıpçak bölgesinde hüküm süren Kıpçaklar (Kumanlar); - Rus knezlikleriyle yaptıkları mücadelelerin Rusların meşhur 'İgor Destanı'na konu olması, - Oğuz Türkleriyle girdikleri egemenlik savaşlarının Türk edebiyatının başyapıtlarından 'Dede Korkut Hikâyeleri'nde yer alması, - Kıpçak Türkçesi, Farsça ve Latince sözcükleri içeren 'Codex Cumanicus' adlı sözlüğü meydana getirmeleri özellikleriyle tanınırlar. Buna göre Kıpçaklar hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdara devleti idare etme yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiğine inanılan 'kut' anlayışı hâkimdi. Kut'un kan yoluyla hükümdarın erkek çocuklarına ve hanedanın tüm erkek fertlerine geçtiği kabul edilirdi. Bu anlayış, 'ülke hanedanın ortak malıdır' kuralını doğurmuştur. Bu veraset anlayışının ilk Türk devletlerinde yol açtığı en belirgin siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Türk devletlerinde siyasi, askeri ve ekonomik meselelerin görüşülüp karara bağlandığı meclise 'Kurultay' (Toy veya Kengeş) adı verilirdi. Kurultaya kağan, hatun, hanedan üyeleri, boy beyleri ve 'aygucı' adı verilen hükümet başkanı katılırdı. Kurultay gerektiğinde kağanın kararlarını denetleyebilir, töreye aykırı davranan hükümdarı görevden alabilir veya yeni kağanı seçebilirdi. Bu bilgilere dayanarak ilk Türk devletlerindeki yönetim yapısıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine varılamaz?

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde toplumsal ve hukuki hayatı düzenleyen yazısız kurallara 'töre' denilirdi. Töre; gelenekler, kağan buyrukları (yarlık) ve kurultay kararlarıyla oluşurdu. Hükümdar dahi töreye uymak zorundaydı ve törenin; adalet (könilik), eşitlik (tüzlük), iyilik/faydalılık (uzluk) ve insanlık (kişilik) gibi değişmez temel ilkeleri bulunmaktaydı. Ayrıca göçebe hayat tarzı nedeniyle ceza sisteminde uzun süreli hapis cezaları yer almazdı. Bu bilgilere göre ilk Türk hukuk sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İslamiyet öncesi Türk toplumlarında ölümden sonraki hayatın devam ettiğine (ahiret inancı) dair çeşitli dini inanış ve uygulamalar mevcuttu. Aşağıdakilerden hangisi ilk Türk devletlerinde 'ahiret inancı' bulunduğunu kanıtlayan unsurlardan biri değildir?

İlk Türk devletlerinde toplum yapısı hiyerarşik olarak; oguş (aile), urug (sülale), bod (boy), budun (millet) ve il (devlet) şeklinde teşkilatlanmıştı. Toprak şahıslara değil devlete ait kabul edildiği için Orta Çağ Avrupası'nda görülen devasa toprak sahipleri (senyörler) ortaya çıkmamış, kölelik kurumu gelişmemiş ve sınıfsız bir toplum yapısı korunmuştur. Bu bilgilere göre ilk Türk toplum yapısıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?