KPSS KPSS Ön Lisans Türkiye'nin Fiziki Coğrafyası Testi #1

Adım adım çözüm: 1. Türkiye 36 - 42 kuzey paralelleri ile 26 - 45 doğu meridyenleri arasında yer alır. 2. Kuzey yarımkürede ve orta kuşakta yer alması nedeniyle güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık genellikle azalır, gölge boyu uzar ve gece-gündüz süre farkı artar. 3. Dört mevsimin belirgin olarak yaşanması ve batı rüzgarları kuşağında olması matematik konum sonucudur. 4. Ancak 'üç tarafının denizlerle çevrili olması ve aynı anda farklı iklim özelliklerinin görülmesi' yer şekillerinin çeşitliliği ve özel (özel/coğrafi) konum ile ilgilidir, matematik konumla doğrudan açıklanamaz. Sonuç: C şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Türkiye'deki dağların (Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar) çoğunluğu batı-doğu doğrultulu uzanır. 2. Bu durumun temel jeolojik nedeni, kuzeydeki Avrasya levhası ile güneydeki Afrika-Arap levhalarının birbirine yaklaşması sonucu aradaki sıkışmanın kuzey-güney yönlü bir basınç oluşturmasıdır. 3. Levha hareketlerinin kuzey-güney yönlü sıkıştırması, dağ kıvrımlarının doğu-batı ekseninde yükselmesine yol açmıştır. Sonuç: B şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Akdeniz kıyıları deniz kenarındadır ve daha güvendedir (daha güneydedir). 2. Güneydoğu Anadolu ise daha kuzeyde olmasına rağmen Akdeniz'den daha sıcaktır. 3. Bunun temel sebebi karasallık ve güneyden gelen çöl rüzgarlarının (Siroko) etkisidir; ayrıca deniz etkisinden uzak olması (karasallık) yaz aylarında aşırı ısınmaya neden olur. Sonuç: A şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Akarsuların denge profiline uzak olması ve hızlı akması, yatak eğiminin fazla olduğunu gösterir. 2. Yatak eğiminin fazla olması ise ülkenin yakın jeolojik zamanlarda (özellikle 3. ve 4. zamanlarda) toptan yükselmeye (orojenez ve epirojenez) uğramış olmasıyla ilgilidir. 3. Yani genel yer şekillerinin dağlık ve engebeli, yükselti ortalamasının fazla olması temel etkendir. Sonuç: D şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Karadeniz ve Akdeniz'de dağlar kıyıya paralel uzanır. 2. Bu durum deniz etkisinin (ılıman havanın ve nemin) iç kesimlere girmesini engeller. 3. Sonuç olarak kıyı ile iç kesimler arasında iklim, bitki örtüsü ve sıcaklık farkı çok belirgin olur. Sonuç: B şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Ege Bölgesi'ndeki kırıklı dağlar (horstlar) şunlardır: Kaz Dağı, Madra Dağı, Yunt Dağı, Bozdağlar, Aydın Dağları ve Menteşe Dağları. 2. Kaz Dağı, Madra, Yunt, Bozdağlar, Aydın ve Menteşe horst yapılı dağlardır. 3. Toroslar (örneğin Bey Dağları veya Aladağlar) ise Akdeniz Bölgesi'nde yer alan kıvrım dağ sistemidir. Sonuç: C şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Karadeniz Bölgesi'nin bol yağış alan kıyı kesimlerinde orman örtüsü altında gelişen toprak türü Podsolleşmiş kahverengi orman toprakları veya genel adıyla zonal topraklar içinde yer alan 'Kahverengi Orman' veya asidik karakterli 'Podsol' topraklardır. 2. Seçenekler incelendiğinde Karadeniz kıyılarında yaygın olan ve bol yağışla yıkanan toprak 'Kahverengi Orman Toprakları'dır (veya asidik orman toprakları). Sonuç: A şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Orman alt sınırı sıcaklık ve nem koşullarına bağlıdır. 2. Karadeniz Bölgesi her mevsim yağışlı ve nemli olduğu için ormanlar deniz seviyesine kadar (sıfır metreye) kesintisiz inebilir. 3. Temel etken her mevsim bol ve düzenli yağış (nemlilik) varlığıdır. Sonuç: B şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Göllerin suyu ya bir dış akarsu ile gidegene (ayağa) sahip olduğu için tatlıdır ya da kapalı havzada kaldığı ve buharlaşma şiddetli olduğu için tuzlu/sodalıdır. 2. Beyşehir, Eğirdir, Sapanca, İznik gibi göllerin gidegeni vardır ve suları tatlıdır. 3. Tuz Gölü, Van Gölü, Burdur Gölü ve Acıgöl kapalı havzada oldukları için tuzlu veya sodalıdır. Seçenekler arasında Beyşehir Gölü tatlı suya sahiptir. Sonuç: D şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Akdeniz iklimi bir matematik konum (enlem) iklimidir (Akdeniz kuşağı/makro klima). 2. Bu iklimin Akdeniz dışındaki yerlerde (Ege, Marmara) görülmesi enlem (matematik konum) etkisiyledir. Sonuç: A şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. İstanbul ve Çanakkale boğazları eski akarsu vadilerinin (riyaların) deniz suları altında kalmasıyla oluşmuştur. 2. Bu tür kıylülere 'Riya tipi kıyılar' denir. Sonuç: C şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Zigana ve Kop geçitleri Kuzey Anadolu Dağları üzerindedir (Trabzon-Erzurum yolu). 2. Çubuk ve Gülek geçitleri Toroslar üzerindedir (Adana-İç Anadolu). 3. Belen Geçiti ise Amanos (Nur) Dağları üzerindedir. Gülek, Zigana ve Kop bu kapsamdadır. 4. Çubuk Geçiti de Akdeniz'i Göller Yöresi'ne bağlar. Ancak 'Bilecik Geçiti' (veya sert bir dağ geçidi olarak bilinen yanlış adlandırmalar) Marmara bölgesinde alçak eşiklerde yer alır; standart yüksek dağ geçidi sınıfına girmez. (Veya Gülek, Sertavul, Çubuk, Zigana, Kop, Ilgaz, Bolu bilinir).

Adım adım çözüm: 1. Türkiye'de Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF), Batı Anadolu Fay Hattı (BAF) ve Doğu Anadolu Fay Hattı (DAF) olmak üzere üç büyük aktif fay hattı vardır. 2. Taşeli Platosu, Konya ve çevresi ile Mardin eşiği gibi masif (eski ve sağlam) araziler deprem riskinin görece en az olduğu alanlar arasında yer alır. Sonuç: B şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Ege Bölgesi'ndeki delta ovaları kuzeyden güneye doğru Bakırçay (Dikili), Gediz (Menemen), Küçük Menderes (Selçuk) ve Büyük Menderes (Balat) ovalarıdır. 2. Çukurova delta ovası ise Akdeniz Bölgesi'nde (Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin oluşturduğu) yer alır. Sonuç: E şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Türkiye'de kuzeybatıdan esen soğuk karakterli yerel rüzgar 'Karayel'dir. 2. Yıldız kuzeyden, Poyraz kuzeydoğudan, Lodos güneybatıdan, Kıble güneyden, Samyeli (Keşişleme) güneydoğudan eser. Sonuç: A şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. İç Anadolu Bölgesi'ndeki volkanik dağlar: Erciyes, Hasan Dağı, Melendiz Dağı, Karadağ ve Karacadağ'dır. 2. Nemrut Dağı ise Doğu Anadolu Bölgesi'nde (Bitlis sınırlarında) yer almaktadır. Sonuç: C şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Isınan havanın yükselerek soğuması ve suya doyması sonucu dikey yönlü (konveksiyonel) oluşan yağışlara halk arasında 'kırkikindi' denir. 2. İç Anadolu'da ilkbahar ve yaz başlarında bu tür konveksiyonel (yükselim) yağışlar yaygındır. Sonuç: B şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Türkiye'de taş asitli ve eriyebilen kayaçların (kireçtaşı/kalker) yaygın olduğu Akdeniz Bölgesi'nde karstik platolar yer alır. 2. Teke ve Taşeli platoları karstik platolardır. 3. Haymana, Cihanbeyli, Erzurum-Kars ve Çatalca-Kocaeli farklı karakterdedir (aşınım, lav vb.). Sonuç: D şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Erzurum-Kars bölümünde sert karasal iklim ve çayır bitki örtüsü altında gelişen koyu renkli, humusca zengin ve tarımsal verimliliği çok yüksek olan topraklar 'Çernezyom' (kara toprak) olarak adlandırılır. Sonuç: E şıkkı.

Adım adım çözüm: 1. Türkiye'de her mevsim yağış alan ve yağış rejimi en düzenli olan bölge Doğu Karadeniz (Karadeniz Bölgesi)'dir. 2. Buna bağlı olarak Karadeniz'deki akarsuların akış rejimleri diğer bölgelere göre daha düzenlidir. Sonuç: A şıkkı.