TUS TUS Temel Tıp Bilimleri Bakteriyoloji & Antibiyotikler Testi #1

MRSA suşlarında mecA veya mecC geni tarafından kodlanan ve beta-laktam antibiyotiklere karşı çok düşük afinite gösteren alternatif bir penisilin bağlayan protein olan PBP-2a (veya PBP-2') sentezlenir. Bu durum seftarolin dışındaki tüm klasik beta-laktam antibiyotiklere karşı çapraz direnç oluşturur. Doğru cevap A şıkkıdır.

Vankomisin ve teikoplanin, bakteriyel hücre duvarı peptidoglikan öncüllerinin terminal D-Alanil-D-Alanin (D-Ala-D-Ala) dizilimine bağlanarak transglikozilasyon ve transpeptidasyonu engeller. VanA tipi dirençte ligaz enzim modifikasyonu ile terminal yapı D-Alanil-D-Laktat (D-Ala-D-Lac) haline getirilir ve antibiyotiğin afinitesi yaklaşık 1000 kat azalır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Kloramfenikol, bakteriyel ribozomun 50S alt birimine geri dönüşümlü olarak bağlanır ve peptidil transferaz enzim aktivitesini inhibe ederek polipeptit zincirinin uzamasını durdurur. Kemik iliği toksisitesi (doza bağımlı anemi ve idiyosenkratik aplastik anemi) ile glukuronil transferaz yetersizliğine bağlı olarak yenidoğanlarda gri bebek sendromuna neden olabilir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Aminoglikozitlerin hücre membranından içeri taşınması oksijene ve elektron taşıma zincirine (proton-motif gücüne) bağımlı aktif bir transport sürecidir. Bu nedenle kesin (zorunlu) anaerop bakteriler (Bacteroides, Clostridium vb.) elektron taşıma zincirine sahip olmadıklarından aminoglikozitlere karşı doğal (intrensek) dirençlidirler; aminoglikozitler anaerop enfeksiyonlarda etkisizdir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Florokinolonlar, Gram-negatif bakterilerde öncelikli olarak DNA giraz (Topoizomeraz II) enzimini inhibe ederek replikasyon çatalının ilerlemesini bloke eder. Gram-pozitif bakterilerde ise temel hedefleri çoğunlukla Topoizomeraz IV'tür. Doğru cevap A şıkkıdır.

Streptococcus agalactiae (Grup B Streptokok), yenidoğan sepsisi ve menenjitinin en sık etkenlerindendir. Basitrasine dirençlidir, sodyum hipuratı hidrolize eder ve Staphylococcus aureus'un beta-lizini ile sinerjistik hemoliz yaparak ok başı şeklinde hemoliz oluşturan CAMP testinde pozitif sonuç verir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Pertussis toksini, inhibitör G proteininin (Gi) alfa alt birimini ADP-riboziller. Gi inaktive olunca adenilat siklaz üzerindeki baskı kalkar ve hücre içi cAMP düzeyleri kontrolsüz şekilde artar. (Kolera toksini ise uyarıcı Gs proteinini ADP-ribozilleyerek adenilat siklazı daimi aktif tutar). Doğru cevap B şıkkıdır.

Proteus mirabilis, hareketli yapısıyla agarda dalga dalga yayılma (swarming) paterni sergiler. Ürettiği güçlü üreaz enzimi ile üreyi amonyak ve karbondioksite parçalar, idrarı alkalileştirir ve geyik boynuzu (staghorn / strüvit) taşlarının oluşumunu tetikler. Doğru cevap D şıkkıdır.

Chlamydia türleri (C. trachomatis, C. pneumoniae, C. psittaci) zorunlu hücre içi bakterilerdir. Dış ortamda stabil ve enfeksiyöz olan form 'elementer cisimcik' (EB); hücre içine girdikten sonra fagozomda metabolik olarak bölünen form ise 'retiküler cisimcik'tir (RB). Doğru cevap A şıkkıdır.

Ambler sınıflamasına göre Sınıf B karbapenemazlar metallo-beta-laktamazlardır (MBL). En tipik örnekleri NDM (New Delhi metallo-beta-laktamaz), VIM ve IMP'dir. Aktif merkezlerinde çinko iyonu barındırırlar, EDTA ile inhibe olurlar ve monobaktamlar (aztreonam) hariç tüm beta-laktamları hidroliz ederler. KPC Sınıf A serin karbapenemazdır; OXA-48 ise Sınıf D karbapenemazdır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Bacteroides fragilis, insan kolon florasında en bol bulunan ve batın içi apselerden en sık izole edilen zorunlu anaerop Gram-negatif basildir. Safra içeren besiyerinde ürer (safraya dirençlidir) ve kromozomal beta-laktamaz ürettiği için klasik penisilinlere dirençlidir. Doğru cevap A şıkkıdır.

İzoniazid (INH) bir ön ilaçtır (prodrug). M. tuberculosis hücresine girdikten sonra bakterinin katG geni tarafından kodlanan 'katalaz-peroksidaz' enzimi tarafından aktif formuna oksitlenir. Aktifleşen ilaç mikolik asit sentezinde görevli InhA ve KasA enzimlerini bloke eder. katG gen mutasyonu yüksek düzey INH direncinin en yaygın nedenidir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Kolistin (Polimiksin E), katyonik polipeptit yapıda bir antibiyotiktir. Gram-negatif bakterilerin dış membranındaki negatif yüklü lipopolisakkaritlere (lipid A) bağlanarak membran bütünlüğünü bozar ve bakterisidal etki gösterir. En önemli yan etkileri nefrotoksisite ve nörotoksisitedir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Mycoplasma pneumoniae, peptidoglikan hücre duvarı sentezleyemeyen en küçük serbest yaşayan bakteridir. Hücre zarlarında konaktan aldıkları kolesterol/sterol bulunur. Hücre duvarı bulunmadığı için penisilinler, sefalosporinler ve vankomisin gibi hücre duvarını hedefleyen antibiyotiklere intrensek (doğal) dirençlidir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Brucella türleri (özellikle B. melitensis), enfekte çiğ süt ve mandıra ürünleriyle bulaşan fakültatif hücre içi Gram-negatif kokobasillerdir. Karakteristik olarak dalgalı ateş (ondülan ateş) yapar ve kan/kemik iliği kültürlerinde yavaş ürer (en az 4-6 hafta inkübasyon önerilir). Doğru cevap E şıkkıdır.

erm (erythromycin ribosome methylation) genleri tarafından kodlanan metilaz enzimi, 23S rRNA üzerindeki spesifik bir adenin bazını metiller. Bu post-transkripsiyonel ribozom modifikasyonu; makrolitler, linkozamidler (klindamisin) ve streptogramin B'nin ortak bağlanma cebine afinitesini düşürerek çapraz direnç (MLSB fenotipi) oluşturur. Doğru cevap A şıkkıdır.

Clostridium perfringens'in en önemli virülans faktörü alfa toksindir. Alfa toksin bir lesitinaz (fosfolipaz C) olup eritrosit, trombosit ve kas hücresi membranlarındaki lesitini (fosfatidilkolin) parçalayarak masif doku nekrozuna ve intravasküler hemolize yol açar. Yumurta sarılı agarda lesitinaz aktivitesinin antitoksinle inhibe edilmesi 'Nagler reaksiyonu' olarak adlandırılır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Daptomisin, siklik lipopeptit sınıfı bir antibiyotiktir. Kalsiyuma bağımlı olarak bakteri zarına girer, potasyum kaçağı ve membran depolarizasyonu yaratarak bakterisidal etki gösterir. Akciğerdeki pulmoner sürfaktan daptomisine bağlanarak ilacı inaktive eder; bu nedenle MRSA pnömonisinde asla kullanılmaz. Doğru cevap D şıkkıdır.

Pseudomonas aeruginosa tarafından salgılanan Ekzotoksin A, Corynebacterium diphtheriae toksini ile aynı etki mekanizmasına sahiptir. Hücresel NAD molekülünü kullanarak ökaryotik elongasyon faktörü 2'nin (eEF-2) diftamid kalıntısını ADP-riboziller ve protein translasyonunu irreversibl durdurur. Doğru cevap C şıkkıdır.

Konjugasyon, plazmid veya konjugatif transpozon taşıyan verici bakteri ($F^+$) ile alıcı bakteri ($F^-$) arasında seks pilusu (konjugasyon köprüsü) kurularak gerçekleşen tek yönlü DNA aktarımıdır. İki hücrenin doğrudan fiziksel temasını zorunlu kılan tek gen aktarım yöntemidir (Transformasyonda çıplak DNA alımı, transdüksiyonda ise bakteriyofaj aracılığı vardır). Doğru cevap B şıkkıdır.