TUS TUS Temel Tıp Bilimleri Viroloji ve Mikoloji Testi #1

Sitomegalovirüs (CMV / HHV-5), immünsüprese bireylerde (organ nakli alıcıları, AIDS) pnömoni, retinit ve kolite yol açar. Karakteristik histopatolojik bulgusu dev hücreler içinde geniş nükleer inklüzyon cisimcikleridir ('baykuş gözü' / owl's eye). CMV konak hücreye girişte temel olarak hücre yüzeyindeki heparan sülfat proteoglikanlarını ve trombosit kaynaklı büyüme faktörü reseptörünü (PDGFR-alfa) kullanır. Doğru cevap A şıkkıdır.

HBsAg'nin serumdan temizlendiği ancak henüz koruyucu düzeyde Anti-HBs antikorunun saptanabilir seviyeye ulaşmadığı döneme 'pencere dönemi' (window period) denir. Bu evrede akut enfeksiyonun varlığını gösteren tek ve en güvenilir serolojik belirteç IgM Anti-HBc'dir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Antijenik shift (genomik reassortment), segmenter RNA genomuna sahip virüslerde görülür. İnfluenza virüslerini içeren Orthomyxoviridae ailesi 8 segmentli negatif polariteli tek zincirli RNA genomuna sahiptir. İki farklı suşun aynı hücrede karşılaşmasıyla segment değiş tokuşu (reassortment) olur ve yeni alt tipler (antijenik shift) türeyerek pandemilere yol açar. Paramyxoviridae ve Rhabdoviridae segmentsizdir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Enfuvirtid, HIV'in gp41 transmembran glikoproteinine bağlanarak virüs zarfı ile konak hücre membranının füzyonunu engelleyen bir füzyon inhibitörüdür. Maravirok CCR5 koreseptör antagonistidir; Raltegravir integraz inhibitörüdür; Zidovudin nükleozit ters transkriptaz inhibitörüdür. Doğru cevap D şıkkıdır.

Zika virüsü, Flaviviridae ailesine ait pozitif iplikli zarflı bir RNA virüsüdür. Aedes sivrisinekleriyle ve cinsel yolla bulaşabilir. Gebelik sırasında fetüse geçerek nöronal progenitör hücreleri enfekte eder ve mikrosefali, intrakraniyal kalsifikasyonlar gibi konjenital anomalilere yol açar. Erişkinlerde Guillain-Barre sendromunu tetikleyebilir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Norovirüs (Caliciviridae ailesi), erişkin ve çocuklarda salgınlar halinde görülen viral gastroenteritlerin en sık nedenidir. Zarfsız, pozitif iplikli RNA virüsüdür; çevre koşullarına, dona, ısıya ve klorlamaya karşı oldukça dirençlidir. Kapalı topluluklarda (kruvaziyer gemileri, okullar) fışkırır tarzda kusma ve ishal atakları yapar. Doğru cevap A şıkkıdır.

Yüksek riskli HPV tiplerinin (16, 18) E6 proteini, p53 tümör baskılayıcı proteinine bağlanarak onu ubikitilasyon üzerinden proteazomlarda yıktırır (E6 p53'ü yıkar). E7 proteini ise Retinoblastoma (pRb) proteinine bağlanıp onu inaktive ederek E2F transkripsiyon faktörünün serbest kalmasını sağlar (E7 pRb'yi inaktive eder). Doğru cevap B şıkkıdır.

Parvovirüs B19, Parvoviridae ailesine ait bilinen tek iplikli (ssDNA) ve zarfsız virüstür. Reseptör olarak eritrosit ve öncüllerinin yüzeyindeki P antijenini (globozid) kullanır. Çocuklarda 5. hastalık (eritema enfeksiyozum / tokatlanmış yanak), orak hücreli anemili bireylerde aplastik kriz ve gebelikte hidrops fetalis oluşturur. Doğru cevap C şıkkıdır.

Poxviridae ailesi (Çiçek virüsü, Molluscum contagiosum), en büyük ve en karmaşık DNA virüsleridir. Kendi virionları içinde DNA bağımlı RNA polimeraz ve transkripsiyon faktörleri taşıdıkları için konak hücre çekirdeğine ihtiyaç duymaksızın sitoplazmada replike olurlar ve Guarnieri inklüzyon cisimcikleri oluştururlar. Doğru cevap D şıkkıdır.

Asiklovir bir guanozin analoğu ön ilaçtır. Asiklovirin monofosfat formuna dönüşmesini sağlayan ilk fosforilasyon basamağı, HSV ve VZV tarafından kodlanan viral 'timidin kinaz' enzimi tarafından gerçekleştirilir. Sonraki iki fosforilasyonu hücresel kinazlar yapar. Viral timidin kinaz gen mutasyonu asiklovir direncinin en sık nedenidir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Ekinokandinler (kaspofungin, mikafungin, anidulafungin), fungal hücre duvarında yer alan beta-(1,3)-D-glukan sentaz enzim kompleksini non-kompetitif olarak inhibe eder. Azoller ve polienler hücre zarı ergosterolünü hedeflerken, flusitozin nükleik asit sentezini bozar. Doğru cevap E şıkkıdır.

Cryptococcus neoformans, tomurcuklanan, kalın polisakkarit yapıda kapsülü (glukuronoksilomannan) olan bir maya mantarıdır. Güvercin dışkısı ile zenginleşmiş topraktan solunur ve immünsüpresiflerde (özellikle CD4 sayısı düşük HIV hastalarında) menenjit yapar. BOS incelemesinde çini mürekkebi ile kapsülü etrafında ayla (hale) şeklinde boyanmadan parlar. Doğru cevap A şıkkıdır.

Histoplasma capsulatum, termal dimorfik bir mantardır (oda sıcaklığında hif ve tüberküllü makrokonidyum; vücut sıcaklığında intraselüler küçük oval maya). Kuş ve yarasa gübresi içeren topraklardan / mağaralardan sporların solunmasıyla bulaşır. Karakteristik özelliği retiküloendotelyal sistem makrofajları içinde maya hücreleri olarak bulunmasıdır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Aspergillus fumigatus, dikotomik dar açılı (yaklaşık 45 derece) dallanmalar yapan, düzenli paralel kenarlı septalı hif yapısıyla karakterize fırsatçı bir küf mantarıdır. Hücre duvarı galaktomannan antijeninin serum veya bronkoalveoler lavajda tespiti tanıyı destekler. Mukormikoz etkenleri ise geniş açılı (90 derece), düzensiz ve geniş septasız hifler oluşturur. Doğru cevap D şıkkıdır.

Mukormikoz (Zigomikoz; Rhizopus, Mucor, Rhizomucor), diyabetik ketoasidozlu veya nötropenik hastalarda anjiyoinvaziv seyreden ve rino-orbito-serebral enfeksiyon yapan ölümcül bir küf enfeksiyonudur. Histopatolojisinde kan damarlarını infiltre eden, geniş açılı (dik açı, 90 derece) dallanan geniş, kurdele benzeri ve septasız (veya nadir septalı) hifler tipiktir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Candida albicans (ve C. dubliniensis), insan serumunda 37 derecede kısa süreli inkübasyonda blastosporlarından boğumlanma olmaksızın uzayan germ tüpü (çimlenme tüpü) üretir. Bu test Candida albicans'ın hızlı identifikasyonunda kullanılan en klasik yöntemdir. Ayrıca mısır unlu agarda klamidosporlar oluşturur. Doğru cevap A şıkkıdır.

Sporothrix schenckii, gül dikeni batması ve bahçe işleri sonrasında gelişen 'gülcü hastalığı' (lenfokutanöz sporotrikoz) etkenidir. Lezyonlar lenfatik drenaj hattı boyunca nodüler kordon şeklinde proksimale yayılır. Dimorfik bir mantar olup dokuda 'puro şeklinde' (cigar-shaped) maya hücreleri ve asteroid cisimcikler oluşturur. Doğru cevap D şıkkıdır.

Pneumocystis jirovecii, genetik olarak mantar sınıfında yer almasına rağmen hücre zarında ergosterol bulunmaz, kolesterol içerir. Bu biyokimyasal fark nedeniyle klasik antifungallere (polienler, azoller) intrensek dirençlidir. Hücresel folat yolunu inhibe eden trimetoprim-sülfametoksazol (TMP-SMX) ile tedavi ve profilaksi sağlanır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Malassezia furfur, derinin stratum corneum tabakasında kolonize olan lipofilik bir mayadır. Üremek için zeytinyağı gibi uzun zincirli yağ asitlerine ihtiyaç duyar. Deri kazıntısının KOH ile mikroskopisinde yuvarlak maya hücreleri ve kısa kıvrık hif parçacıklarının bir arada görülmesi 'köfte-makarna' (spagetti ve köfte) manzarası olarak tanımlanır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Dermatofitlerin doku tutulumları: - Trichophyton: Deri, saç ve tırnak olmak üzere her 3 keratinize dokuyu da enfekte edebilir. - Microsporum: Yalnızca saç ve deriyi tutar; tırnak tutulumu yapmaz. - Epidermophyton (E. floccosum): Yalnızca deri ve tırnağı tutar; saçı (kılı) ASLA enfekte etmez. Bu nedenle 'Epidermophyton — Saç, deri ve tırnak' eşleştirmesi yanlıştır. Doğru cevap B şıkkıdır.