YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Hücre Yapısı & Organeller #1

Prokaryot ve ökaryot hücrelerin temel ortak özellikleri arasında hücre zarı, sitoplazma, ribozom organeli ve nükleik asitler (DNA ve RNA) yer alır. Çekirdek, zarlı organeller ve mitokondri sadece ökaryotlarda bulunur. Sonuç: C şıkkı.

Akıcı mozaik zar modeline göre zar çift katlı fosfolipit tabakadan oluşur. Bu tabakaya gömülü veya yüzeyde proteinler yer alır. Dış yüzde karbonhidrat zincirleri (glikolipit ve glikoprotein) bulunur. Ancak zarın yapısında selüloz bulunmaz; selüloz bitki hücre çeperinin temel bileşenidir. Sonuç: E şıkkı.

Ribozom protein sentezleyen evrensel organeldir. Granüllü endoplazmik retikulum üzerinde ribozom bulundurduğu için protein sentezler. Golgi aygıtı salgı ve paketleme yapar. Lizozom ise hücre içi sindirimden sorumlu hidrolitik enzimler içeren bir organeldir, protein sentezlemez. Sonuç: D şıkkı.

Mitokondri ve kloroplast çift zarlıdır, kendilerine ait DNA, RNA ve ribozomları vardır, kendilerini eşleyebilirler ve ATP üretirler. Ancak kloroplast sadece fotosentez yapabilen bitki ve alg hücrelerinde bulunur, bütün ökaryot hücrelerde ortak değildir (mitokondri ise solunum yapan hemen tüm ökaryotlarda bulunur). Sonuç: E şıkkı.

Salgı paketleme, modifikasyon yapma ve glikoprotein/glikolipit üretme görevleri Golgi aygıtına aittir. Sonuç: B şıkkı.

Lizozom enzimleri hidrolitik karakterde protein yapılı maddelerdir. Bu enzimlerin sentezi granüllü endoplazmik retikulum üzerindeki ribozomlarda gerçekleştirilir. Sonuç: A şıkkı.

Lökoplastlar renksiz plastitlerdir ve özellikle kök, tohum gibi ışık almayan organlarda nişasta, yağ ve protein depo ederler. Sonuç: D şıkkı.

Hücre iskeleti mikrotübüller, mikrofilamentler ve ara filamentlerden oluşur. Ribozom ise bir organeldir, hücre iskeleti elemanı değildir. Sonuç: E şıkkı.

Tatlı sularda yaşayan tek hücreli tatlı su canlılarında hücre içine osmozla sürekli su girdiği için bu suyun dışarı atılmasını sağlayan kontraktil (vurgan) kofullar aktif olarak ATP harcayarak çalışır. Sonuç: C şıkkı.

Sentrozom iğ ipliklerini oluşturarak hücre bölünmesinde görev yapar. Hayvan hücrelerinde ve bazı ilkel bitki hücrelerinde bulunur. Ancak gelişmiş yapılı yüksek yapılı bitki hücrelerinde sentrozom bulunmaz. Sonuç: A şıkkı.

Ökaryot hücrelerde DNA, çekirdek içerisinde çekirdek zarıyla çevrili olarak bulunur ve hücre yönetimini sağlar. Sonuç: C şıkkı.

Sitoplazma, hücre zarı ile çekirdek zarı arasında kalan, yarı akışkan sıvı kısım olup içinde su, mineraller, enzimler ve organelleri barındırır; metabolik olayların gerçekleştiği yerdir. Sonuç: B şıkkı.

Düz endoplazmik retikulum lipit (yağ) sentezi, karbonhidrat metabolizması, ilaç ve zehirlerin detoksifikasyonu ve kas hücrelerinde kalsiyum depolama görevlerini yapar. Protein sentezi ise granüllü ER üzerindeki ribozomlarda gerçekleşir. Sonuç: D şıkkı.

Kloroplastın içinde yer alan, bozuk para destesine benzeyen zar keseciklerine tilakoit zar denir ve bu zarların oluşturduğu yapılara grana denir. Sonuç: A şıkkı.

Mitokondrinin iç zarı kıvrımlı (krista) yapıdadır; bu kıvrımlar yüzey alanını artırarak üzerinde elektron taşıma sistemi (ETS) elemanlarının daha çok yerleşmesini ve dolayısıyla daha fazla ATP üretilmesini sağlar. Sonuç: E şıkkı.

Hücre çeperi tam geçirgen ve cansız bir yapıdır. Bitki, mantar ve bakteri hücrelerinde bulunur; hücreye mekanik destek sağlar ve osmotik basınca karşı hücrenin patlamasını önler. Sonuç: B şıkkı.

Ribozom zarsız bir organeldir ve RNA ile proteinlerden oluşur. Bütün canlı hücrelerde (prokaryot ve ökaryot) ortak olarak bulunur ve protein sentezler. Sonuç: D şıkkı.

Hidrojen peroksiti parçalayan katalaz enzimini içeren ve detoksifikasyon yapan zarlı organel peroksizomdur. Sonuç: A şıkkı.

Çekirdekçik, ribozomal RNA (rRNA) sentezinin yapıldığı ve ribozom alt birimlerinin oluşturulduğu koyu boyanan bölgedir. Sonuç: C şıkkı.

Salgı proteininin sentezi ribozomda başlar, granüllü ER'ye aktarılır. ER'den kofullarla Golgi'ye taşınır, Golgi'de paketlenerek hücre zarına ulaşır ve ekzositozla dışarı atılır. Sıralama: Ribozom -> Granüllü ER -> Golgi -> Hücre zarı şeklindedir. Sonuç: B şıkkı.