YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Canlıların Temel Bileşenleri & Enzimler #2

1. Bileşik enzimler protein kısımdan (apoenzim) ve yardımcı kısımdan (kofaktör veya koenzim) oluşur. 2. Yardımcı kısım organik yapılı ise koenzim (vitaminler vb.), inorganik yapılı ise kofaktör (mineraller) adını alır. 3. Bir apoenzim sadece belirli bir yardımcı kısım ile çalışabilir; ancak bir koenzim veya kofaktör birden fazla farklı apoenzimle çalışabilir. 4. E seçeneğinde 'Bir koenzim veya kofaktör sadece tek bir çeşit apoenzimle birleşerek etki gösterebilir' ifadesi yanlıştır, birden fazla apoenzim çeşidiyle çalışabilirler. Sonuç: E şıkkı.

1. Karbonhidratlar monosakkarit, disakkarit ve polisakkarit olarak sınıflandırılır. 2. Glikojen, nişasta ve selüloz glikoz monomerlerinden oluşan polisakkaritlerdir. 3. Nişasta bitkisel depo, glikojen hayatsal/mantar/bakteri depo polisakkaritidir, selüloz ise bitkisel yapı polisakkaritidir. 4. D seçeneğinde 'Selüloz insan sindirim sisteminde hidroliz edilerek glikoz monomerlerine dönüştürülür' ifadesi yanlıştır; insanlar selülozu sindiremez (enzimi yoktur), ancak lifli yapısıyla bağırsak sağlığı için önemlidir. Sonuç: D şıkkı.

1. Nötral yağ sentezi (esterleşme): 3 Yağ asidi + 1 Gliserol -> 1 Trigliserit + 3 Su. 2. Bu süreçte ester bağları kurulur, su açığa çıkar ve dehidrasyon sentezi olduğu için ATP harcanır. 3. E seçeneğinde 'Ortamdaki su miktarının artması' denilmesi yanlıştır, dehidrasyon tepkimesi olduğu için su açığa çıkar (su miktarı artar denilse de ester bağı kurulurken su tüketilir; harcanan su değil açığa çıkan su söz konusudur. Seçenekleri dikkatli okursak: 'Ortamdaki su miktarının azalması' veya su açığa çıkması durumudur. Soru 'gerçekleşmez' sorduğu için: Ester bağı sayısı artar, su açığa çıkar, serbest yağ asidi azalır. Eğer 'su tüketilir' derse yanlıştır). Sonuç: E şıkkı.

1. Tüm amino asitlerde ortak olarak bir merkez karbon atomuna bağlı amino grubu (-NH2), karboksil grubu (-COOH), bir hidrojen atomu (-H) ve radikal grup (-R) bulunur. Sonuç: B şıkkı.

1. Yüksek sıcaklık protein yapılı enzimlerin üç boyutlu yapılarını (deatürasyon ile) bozarak aktif merkezlerinin bozulmasına yol açar. Sonuç: C şıkkı.

1. Vitaminler organik yapılı düzenleyicilerdir. Sindirilmeden hücre zarından doğrudan geçebilirler, enerji vermezler ve bazıları koenzim olarak enzimlerin yapısına katılırlar. 2. E seçeneğinde 'Hücre solunumunda doğrudan enerji hammaddesi olarak kullanılırlar' ifadesi yanlıştır, vitaminler enerji vermez. Sonuç: E şıkkı.

1. Su iyi bir çözücüdür, özgül ısısı yüksektir (sıcaklık değişimlerine karşı dirençlidir), kohezyon kuvveti yüksektir. 2. Hidroliz tepkimelerinde harcanır. 3. D seçeneğinde 'Organik bileşiklerin monomerlerine ayrılmasında su kullanılmaz' denilmesi yanlıştır, hidroliz tepkimelerinde su harcanır. Sonuç: D şıkkı.

1. Mineraller düzenleyici olarak görev yapar, enzimlerin kofaktör kısmını oluşturur, kemik ve diş yapısına katılır. 2. Ancak mineraller organik besinler gibi sentezlenemez, dışarıdan hazır alınır ve enerji vermezler. 3. E seçeneğinde 'Solunumda enerji elde etmek amacıyla karbonhidratlar gibi yıkılarak enerji verirler' ifadesi yanlıştır, mineraller enerji vermez. Sonuç: E şıkkı.

1. Rekabetçi inhibitörler enzimin aktif bölgesine bağlanmak için substrat ile yarışırlar. 2. Ortama çok fazla substrat eklenerek bu inhibisyon etkisi büyük ölçüde ortadan kaldırılabilir. Sonuç: A şıkkı.

1. DNA nükleotitlerinin yapısında deoksiriboz şekeri, fosfat grubu ve azotlu organik bazlar (Adenin, Timin, Guanin, Sitozin) bulunur. 2. Riboz şekeri ise RNA'nın yapısında bulunur, DNA'da bulunmaz. Sonuç: C şıkkı.

1. ATP'nin yapısında adenin bazı, riboz şekeri (pentoz) ve 3 tane fosfat grubu bulunur. 2. Deoksiriboz şekeri DNA'nın yapısında bulunur, ATP'de riboz şekeri vardır. Sonuç: D şıkkı.

1. Enzimler protein yapılıdır, tepkimeden değişmeden çıkar ve tekrar kullanılabilirler, her enzim belirli bir substrata etki eder (özgüldür). 2. D seçeneğinde 'Tepkime sonunda harcanarak tükenirler' ifadesi yanlıştır, enzimler tepkimede harcanmazlar. Sonuç: D şıkkı.

1. Steroitler, halka yapıya sahip ve hücre zarının geçirgenliğini/dayanıklılığını artıran, ayrıca hormon ve vitamin yapısına katılan lipit çeşididir. Sonuç: B şıkkı.

1. Bitkisel hücre duvarının temel bileşeni selülozdur ve glikoz moleküllerinin glikozit bağlarıyla çapraz bağlanmasıyla oluşur. Sonuç: A şıkkı.

1. Substrat yüzeyinin artırılması (örneğin bütün eti kıyma haline getirmek) enzimlerin substrata temas edeceği alanı genişletir ve reaksiyon hızını artırır. Sonuç: A şıkkı.

1. Denatürasyon sonucunda proteinin üç boyutlu uzaysal yapısı bozulur, işlevini kaybeder, zayıf bağlar kopar ancak amino asit dizilimi ve peptit bağları (yani primer yapısı) bozulmaz. Sonuç: E şıkkı.

1. Maltoz = Glikoz + Glikoz 2. Laktoz = Glikoz + Galaktoz 3. Sakaroz (Sükroz) = Glikoz + Früktoz 4. D seçeneğinde 'Früktoz ve galaktozun birleşmesiyle sakaroz oluşur' ifadesi yanlıştır, sakaroz glikoz ve früktozun birleşmesiyle oluşur. Sonuç: D şıkkı.

1. Pepsinojen ve tripsinojen gibi sindirim enzimleri mide ve pankreasta zarar vermemesi için inaktif (zimojen) olarak salgılanır ve daha sonra aktifleştirilir. Sonuç: B şıkkı.

1. Fosfolipitler hidrofilik (suyu seven) baş kısım ve hidrofobik (suyu sevmeyen) kuyruk kısımlarından oluşur ve iki tabakalı zar yapısını oluştururlar. Sonuç: C şıkkı.

1. Nükleik asitler (azotlu bazlar), proteinler (amino asitler) ve kitin (azotlu polisakkarit) yapılarında azot bulundurur. 2. Nötral yağlar (trigliseritler) ise sadece karbon, hidrojen ve oksijen atomlarından oluşur, azot bulundurmaz. Sonuç: D şıkkı.