YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Hücre Bölünmeleri (Mitoz & Mayoz) #1

İnterfaz evresi G1, S ve G2 alt evrelerinden oluşur. Bu evrede DNA kendini eşler (S evresi), organel sayısı artar, protein sentezi hızlanır ve hücre bölünmeye hazırlanır. Ancak iğ ipliklerinin oluşumu interfazda değil, mitozun profaz evresinde gerçekleşir. Sonuç: D şıkkı.

Mitoz bölünme sonucunda oluşan hücre sayısı 2 üzeri n formülüyle hesaplanır (n bölünme sayısıdır). 3 kez mitoz geçiren hücreden 2 üzeri 3 eşittir 8 hücre oluşur. Mitozda kromozom sayısı sabit kaldığı için her bir hücredeki kromozom sayısı 2n = 16 olarak kalır. Sonuç: A şıkkı.

Mayoz bölünmenin temel amacı kromozom sayısının yarıya inmesini sağlayarak nesiller boyunca kromozom sayısının sabit kalmasını ve eşeyli üremeyi sağlamaktır. Genetik çeşitliliğe ise profaz 1 evresindeki krossing-over (parça değişimi) ve anafaz 1 evresindeki homolog kromozomların rastgele ayrılması neden olur. Sonuç: B şıkkı.

Homolog kromozomların yan yana gelerek sinapsis yapması, krossing-over (parça değişimi) ve anafaz 1'de homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi sadece mayoz bölünmenin 1. aşamasında gerçekleşir, mitozda görülmez. Sonuç: C şıkkı.

Hayvan hücrelerinde sitokinez hücre zarlarının dıştan içe doğru boğumlanmasıyla gerçekleşirken, bitki hücrelerinde sert hücre çeperi bulunduğu için boğumlanma olmaz; golgi organelinin salgılarıyla orta lamel (ara lamel) oluşumu ile içten dışa doğru gerçekleşir. Sonuç: D şıkkı.

DNA eşlenmesi (replikasyon) sonucunda her bir kromozom iki kardeş kromatitli hale gelir, bu nedenle DNA miktarı iki katına çıkar. Ancak sentromerleri henüz bölünmediği için kromozom sayısı değişmez (aynı kalır). Sonuç: C şıkkı.

Mayoz 1 sonunda homolog kromozomlar ayrıldığı için kromozom sayısı yarıya iner (n = 12). Mayoz 2 ise mitoza benzer şekilde gerçekleştiği için kromozom sayısı değişmez, oluşan hücreler de n = 12 kromozomludur. Sonuç: E şıkkı.

Anafaz evresinde kardeş kromatitleri bir arada tutan sentromerler ayrılır ve her bir kromatit ayrı bir kromozom olarak zıt kutuplara doğru çekilir. Sonuç: B şıkkı.

Mayoz 2 ve mitoz bölünme işleyiş olarak birbirine çok benzer; her ikisinde de kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir ve başlangıçtaki hücrenin kromozom sayısı ile oluşan hücrelerin kromozom sayısı aynı kalır (n'den n'e veya 2n'den 2n'e). Sonuç: E şıkkı.

Hücre büyüdükçe yüzey/hacim oranı bozulur (sitoplazma çekirdeğe yetemez hale gelir) ve bu durum hücreye bölünme emri vererek mitoz bölünme geçirmesini sağlar. Sonuç: D şıkkı.

Hücre döngüsü kontrol noktalarındaki genetik bozulmalar denetimsiz hücre çoğalmasına, yani kanserleşmeye ve tümör oluşumuna neden olur. Sonuç: B şıkkı.

Profaz evresinde kromatin iplikler kısalıp kalınlaşarak kromozom halini alır, çekirdek zarı ve çekirdekçik erir, iğ iplikleri oluşur. Ancak kromozomların hücrenin ekvatoral düzlemine dizilmesi metafaz evresinde gerçekleşir, profazda gerçekleşmez. Sonuç: C şıkkı.

Metafaz evresinde kromozomların mikroskop altında en net görüldüğü andır; çünkü tüm kromozomlar hücrenin ekvatoral düzlemine yan yana tek sıra halinde dizilirler. Sonuç: A şıkkı.

Telofaz evresi profazın tersidir; çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşur, kromozomlar tekrar kromatin iplik haline dönüşür ve iğ iplikleri kaybolur. Sonuç: D şıkkı.

Krossing-over olmaksızın farklı gamet çeşidi sayısı 2 üzeri n formülüyle hesaplanır (n kromozom takım sayısı, yani n = 3). 2 üzeri 3 eşittir 8 farklı çeşit gamet oluşur. Sonuç: B şıkkı.

Eşeyli üremede mayoz bölünme sırasındaki krossing-over, homolog kromozomların bağımsız dağılımı ve döllenme olayları genetik kombinasyon çeşitliliğini artırır. Sonuç: C şıkkı.

Bu hücreler bölünme yeteneklerini kaybederek döngünün G0 (dinlenme) evresinde kalırlar ya da çekirdek ve organellerini (olgun alyuvarlar) kaybederek bölünemez hale gelirler. Sonuç: A şıkkı.

Dişi bireylerde mayoz sonucunda 1 büyük işlevsel yumurta ve 3 küçük kutup hücresi oluşur (kutup hücreleri erir). Erkek bireylerde ise mayoz sonucunda 4 tane eşit büyüklükte ve işlevsel sperm hücresi oluşur. Sırasıyla 1 ve 4'tür. Sonuç: D şıkkı.

Mayoz bölünmede DNA miktarı interfazda 2 katına çıkar, Mayoz 1'in sonunda (sitokinez 1 ile birlikte) homolog kromozomların ayrılmasıyla ilk kez yarıya inerek başlangıçtaki seviyesine döner. Mayoz 2'de ise kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla tekrar yarıya iner (n miktar). Sonuç: E şıkkı.

Mayozda kromozomların zıt kutuplara düzgün ayrılamaması olayına ayrılmama (non-disjunction) denir ve bu durum Down sendromu gibi sayısal kromozom anormalliklerine yol açar. Sonuç: B şıkkı.