YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Hücre Bölünmeleri & Üreme #1

İnterfaz evresi G1, S ve G2 alt evrelerinden oluşur. Bu evrede DNA kendini eşler (S evresi), organel sayısı artar, protein sentezi hızlanır ve hücre bölünmeye hazırlanır. Ancak iğ ipliklerinin oluşumu interfazda değil, mitozun profaz evresinde gerçekleşir. Sonuç: D şıkkı.

Mitoz bölünme sonucunda oluşan hücre sayısı 2 üzeri n formülüyle hesaplanır (n bölünme sayısıdır). 3 kez mitoz geçiren hücreden 2 üzeri 3 eşittir 8 hücre oluşur. Mitozda kromozom sayısı sabit kaldığı için her bir hücredeki kromozom sayısı 2n = 16 olarak kalır. Sonuç: A şıkkı.

Mayoz bölünmenin temel amacı kromozom sayısının yarıya inmesini sağlayarak nesiller boyunca kromozom sayısının sabit kalmasını ve eşeyli üremeyi sağlamaktır. Genetik çeşitliliğe ise profaz 1 evresindeki krossing-over (parça değişimi) ve anafaz 1 evresindeki homolog kromozomların rastgele ayrılması neden olur. Sonuç: B şıkkı.

Homolog kromozomların yan yana gelerek sinapsis yapması, krossing-over (parça değişimi) ve anafaz 1'de homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi sadece mayoz bölünmenin 1. aşamasında gerçekleşir, mitozda görülmez. Sonuç: C şıkkı.

Hayvan hücrelerinde sitokinez hücre zarlarının dıştan içe doğru boğumlanmasıyla gerçekleşirken, bitki hücrelerinde sert hücre çeperi bulunduğu için boğumlanma olmaz; golgi organelinin salgılarıyla orta lamel (ara lamel) oluşumu ile içten dışa doğru gerçekleşir. Sonuç: D şıkkı.

Eşeysiz üremenin temel temeli mitoz bölünmeye dayanır. Bu nedenle oluşan yeni bireylerin genetik yapıları (kalıtsal özellikleri) ana canlı ile tamamen aynıdır (mutasyon hariç). Çeşitlilik sağlamaz. Sonuç: E şıkkı.

Eşeyli üremede mayoz bölünme ve döllenme olayları gerçekleştiği için popülasyonda kalıtsal çeşitliliğin (varyasyonun) artmasında en büyük rolü oynarlar. Sonuç: A şıkkı.

Rejenerasyon gelişmiş canlılarda organ veya doku düzeyinde kalırken (kertenkelenin kuyruğunu yenilemesi, insan karaciğerinin onarımı), bazı ilkel canlılarda (örneğin planaria) tüm birey düzeyinde (eşeysiz üreme şeklinde) gerçekleşebilir. Ancak omurgalı hayvanlarda tüm vücut düzeyinde rejenerasyon ile üreme görülmez. Sonuç: C şıkkı.

Hücre döngüsü kontrol noktalarındaki genetik bozulmalar denetimsiz hücre çoğalmasına, yani kanserleşmeye ve tümör oluşumuna neden olur. Sonuç: B şıkkı.

Arılarda kraliçe arının mayozla oluşturduğu yumurtaların döllenmeden gelişerek yeni birey (erkek arı) oluşturması partenogenezdir. Erkek arılar n kromozomludur ve mitozla sperm üretirler. Sonuç: D şıkkı.

Metagenez gösteren canlılarda (örneğin karayosunları, eğrelti otları, bazı sölenterler) eşeyli üreme (gamet oluşumu ve döllenme) ile eşeysiz üreme (spor oluşumu ve mitoz) birbirini takiben gerçekleşir. Sonuç: A şıkkı.

DNA eşlenmesi (replikasyon) sonucunda her bir kromozom iki kardeş kromatitli hale gelir, bu nedenle DNA miktarı iki katına çıkar. Ancak sentromerleri henüz bölünmediği için kromozom sayısı değişmez (aynı kalır). Sonuç: C şıkkı.

Vejetatif üreme mitoz bölünmeye dayanan bir eşeysiz üreme çeşididir. Temeli mitoz olduğu için oluşan yeni bitkiler ana bitkiyle aynı kalıtsal özelliklere sahiptir (çeşitlilik sağlamaz, ancak üstün verimli bitkilerin korunmasını sağlar). Sonuç: D şıkkı.

Mayoz 1 sonunda homolog kromozomlar ayrıldığı için kromozom sayısı yarıya iner (n = 12). Mayoz 2 ise mitoza benzer şekilde gerçekleştiği için kromozom sayısı değişmez, oluşan hücreler de n = 12 kromozomludur. Sonuç: E şıkkı.

Çok hücreli canlılarda büyüme, gelişme, yara onarımı ve rejenere olma süreçleri mitoz bölünme sayesinde gerçekleşir. Sonuç: A şıkkı.

Anafaz evresinde kardeş kromatitleri bir arada tutan sentromerler ayrılır ve her bir kromatit ayrı bir kromozom olarak zıt kutuplara doğru çekilir. Sonuç: B şıkkı.

Amipte ikiye bölünme ve bira mayasında tomurcuklanma eşeysiz üreme çeşitleridir; her ikisinin de temel temeli mitoz bölünmeye dayanır ve kalıtsal çeşitlilik sağlamaz. Sonuç: C şıkkı.

Hücre büyüdükçe yüzey/hacim oranı bozulur (sitoplazma çekirdeğe yetemez hale gelir) ve bu durum hücreye bölünme emri vererek mitoz bölünme geçirmesini sağlar. Sonuç: D şıkkı.

Mayoz 2 ve mitoz bölünme işleyiş olarak birbirine çok benzer; her ikisinde de kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir ve başlangıçtaki hücrenin kromozom sayısı ile oluşan hücrelerin kromozom sayısı aynı kalır (n'den n'e veya 2n'den 2n'e). Sonuç: E şıkkı.

Mayoz bölünme kromozom sayısını yarıya indirirken, döllenme yarıya inen kromozom sayısını tekrar iki katına çıkararak (2n) türün kromozom sayısının nesiller boyu sabit kalmasını sağlar. Sonuç: A şıkkı.