YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Sözcükte Anlam & Söz Öbekleri #1

A şıkkında 'pencereyi açmak' kapalı durumu ortadan kaldırmaktır. B şıkkında 'paketi açmak' sarılı veya kapalı bir şeyi açmaktır. C şıkkında 'yolu trafiğe açmak' ulaşıma elverişli duruma getirmektir. D şıkkında 'konuyu açmak' ise sözü edilmesini sağlamak, gündeme getirmek anlamındadır; fiziksel bir kapalılığı ortadan kaldırmak değildir. E şıkkında 'kapıyı açmak' kapalı olanı açmaktır. Sonuç: D şıkkı.

A şıkkında 'göz yummak' hoş görmek, görmezlikten gelmek anlamındadır ve uyumludur. B şıkkında 'etekleri zil çalmak' çok sevinmek anlamındadır, uyumludur. C şıkkında 'içi içine sığmamak' sevinçten duramayacak durumda olmak demektir, uyumludur. D şıkkında 'küplere binmek' çok öfkelenmek, sinirlenmek demektir ancak cümledeki 'hiçbir şey yokmuş gibi sakin kalması' durumuyla çelişmektedir. E şıkkında 'burnundan kıl aldırmamak' taviz vermemek, kibirli olmak anlamındadır ve uyumludur. Sonuç: D şıkkı.

Söz öbeği analizi yapılırken metin bağlamı esas alınır. 'Zihnin pasını silmek' ifadesi, uzun süredir çalıştırılmayan, yorulan veya durağanlaşan düşünce dünyasını canlandırmak, tazelemek ve etkin hale getirmek anlamını verir. Sonuç: B şıkkı.

A şıkkında 'tepeye çıkmak' yüksek bir yere varmak anlamındadır. B şıkkında 'maddi kazanç elde etmek' anlamındadır. C şıkkında 'gündeme gelmek' anlamındadır. D şıkkında 'ortaya çıkmak, yayımlanmak' anlamındadır. E şıkkında 'ayrılmak' anlamındadır. A seçeneği istenen anlamı tam olarak karşılar. Sonuç: A şıkkı.

A şıkkında 'keskin koku' duyularla algılanan bir niteliktir, gerçek anlamından uzaklaşmamıştır (yan anlam veya duyular arası aktarım). B şıkkında 'soğuk tavır' mecazdır. C şıkkında 'tatlı gülüş' mecazdır. D şıkkında 'koyu sohbet' mecazdır. E şıkkında 'sert eleştiri' mecazdır. A seçeneğindeki 'keskin' sözcüğü koku için kullanıldığında gerçek anlamının uzantısı niteliğindedir. Sonuç: A şıkkı.

'Çam devirmek' bilmeden ya da farkında olmadan karşıdakini incitecek, zor durumda bırakacak veya pot kırmaya yol açacak sözler söylemek demektir. Sonuç: C şıkkı.

Verilen atasözleri incelendiğinde 'Gülü seven dikenine katlanır' atasözü, güzel ve değerli bir amaca ulaşırken çekilen zahmetlerin veya zorlukların kabullenilmesi gerektiğini anlatır. Sonuç: B şıkkı.

A, C, D ve E seçeneklerinde 'perde' tiyatro, müzik veya optik/sanat terimi olarak kullanılmıştır. B seçeneğinde ise evdeki pencere örtüsü anlamında günlük yaşamda kullanılan temel anlamıyla (gerçek anlam) yer almıştır. Sonuç: B şıkkı.

A şıkkında rüzgarın inlemesi, insana ait bir özelliğin doğadaki bir varlığa aktarılmasıyla oluşmuştur. Diğer seçeneklerde duyular arası aktarım veya doğadan doğaya aktarım gibi farklı söz sanatları/anlam aktarmaları bulunmaktadır. Sonuç: A şıkkı.

İkilemelerin yapılış yolları incelenir: A şıkkındaki 'eğri büğrü' (yakın/zıt anlamlılar veya ses uyumu), B şıkkındaki 'bağ gür' değil 'aşağı yukarı' (yakın anlamlılar), C şıkkındaki 'yarım yamalak' (biri anlamlı diğeri anlamsız), D şıkkındaki 'eski püskü' (biri anlamlı diğeri anlamsız), E şıkkındaki 'ufak tefek' (yakın anlamlı). Tekrar edilen sözcüklerin yapılarına bakıldığında D seçeneğinde 'eski' anlamlı, 'püskü' anlamsız sözcükten oluşmuştur. A, B, C ve E seçeneklerindeki ikilemelerin farklı yapıları kontrol edilir: 'eğri büğrü' iki sözcük de tek başına kullanılabilen kelimelerdir. Soruyu netleştirelim: İkilemelerin oluşum türleri (aynı sözcüğün tekrarı, zıt anlamlılar, biri anlamsız ikisi de anlamlı vb.). E seçeneğindeki 'ufak tefek' yakın anlamlıdır. Daha net bir soru için ikilemenin yapı çeşidine bakılır. Sonuç: C şıkkı.

'Özgün' sözcüğü, başkasına benzemeyen, kendine has, orijinal ve taklit olmayan anlamına gelir. Seçenekler arasında 'orijinal' kelimesi bu anlamı tam olarak karşılar. Sonuç: B şıkkı.

A şıkkında 'defteri tutmak' kayıt tutmak anlamındadır. B şıkkında 'nöbet tutmak' bir görevi yerine getirmektir. C şıkkında 'oruç tutmak' ibadeti yerine getirmektir. D şıkkında 'taraf tutmak' birini desteklemektir. E şıkkında 'evi tutmak' kiralamaktır. Görev üstlenmek ve yürütmek bağlamında B seçeneğindeki nöbet tutmak veya C seçeneğindeki oruç tutmak yer alır; ancak resmi bir görev/nöbet yükümlülüğü bakımından B seçeneği daha uygundur. Sonuç: B şıkkı.

A şıkkında 'file bekçisi' kaleci yerine kullanılmış bir dolaylamadır. Diğer seçeneklerde doğrudan sözcükler kullanılmıştır. Sonuç: A şıkkı.

A şıkkında 'şırıl şırıl' (su sesinden), B şıkkında 'gıcırdamak' (kapı sesinden), C şıkkında 'hışırtı' (yaprak sesinden), D şıkkında 'patırtı' (ses taklidinden) yansıma sözcüklerdir. E şıkkında ise 'parıldamak' ışıkla ilgilidir, ses taklidi değildir. Sonuç: E şıkkı.

A şıkkında 'ince hastalık' verem hastalığının kibar ve dolaylı söylenişidir (güzel adlandırma). Diğer seçeneklerde doğrudan ifadeler yer almaktadır. Sonuç: A şıkkı.

A şıkkında 'ağlamak' ve 'gülmek', B şıkkında 'uzak' ve 'yakın', C şıkkında 'gece' ve 'gündüz', D şıkkında 'iyi' ve 'kötü' zıt anlamlıdır. E şıkkında ise zıt anlamlı sözcükler bir arada bulunmamaktadır. Sonuç: E şıkkı.

A şıkkında 'göz gezdirmek' hızlıca incelemek anlamındadır. B şıkkında 'gözden düşmek' değer kaybetmektir. C şıkkında 'göz kulak olmak' koruyup kollamak demektir. D şıkkında 'gözü dönmek' çok sinirlenmek demektir. E şıkkında 'göz boyamak' ifadesi gerçek anlamında kullanılmış olup deyim değildir; aldatmak anlamında deyim olarak kullanılsa da buradaki kullanım bağlamı test edilmektedir. Soru net bir deyim anlamı eşleştirmesidir. Sonuç: E şıkkı.

A şıkkında soyut bir kavram olan 'korku' veya 'umut' gibi unsurlar somutlaştırılmıştır. Birlikte inceleyelim: B şıkkında 'duvar' somuttur. C şıkkında 'rüzgar' somuttur. D şıkkında 'taş' somuttur. E şıkkında 'kalp' somuttur. A seçeneğinde 'zaman' soyut kavramının 'akıp gitmesi' veya 'avuçlarımızdan kayması' somutlama örneğidir. Sonuç: A şıkkı.

Genelden özele sıralamada en kapsamlı kavramdan daha dar kapsamlı kavrama doğru bir geçiş olmalıdır. A şıkkında 'varlık - canlı - hayvan - kuş - serçe' gibi bir sıralama aranır. Seçenekleri inceleyelim: B şıkkında 'sanat - edebiyat - şiir' sıralaması genelden özele doğrudur (Sanat en genel, edebiyat onun bir dalı, şiir ise edebiyatın alt türüdür). Sonuç: B şıkkı.

Dolaylı anlatım, başkasının sözünün kendi cümlelerimizle değiştirilerek aktarılmasıdır. A şıkkında başkasının sözü doğrudan aktarılmıştır ('...dedi.'). B şıkkında doğrudan aktarım vardır. C şıkkında yazarın düşüncesi kendi cümlesiyle başkasının görüşünü yansıtarak dolaylı yoldan verilmiştir ('...başarılı olacağını belirtti'). D seçeneğinde doğrudan alıntı vardır. E seçeneğinde doğrudan ifade vardır. Sonuç: C şıkkı.