KPSS KPSS Ön Lisans Anayasa Hukuku Testi #1

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu 23 madde ve bir ek maddeden oluşan, olağanüstü savaş koşullarında hazırlanmış kısa ve öz bir metindir (çerçeve anayasa). Ayrıca değiştirilme usulüne dair özel bir nitelikli çoğunluk kuralı içermediğinden ve değiştirilemez hüküm barındırmadığından tek yumuşak anayasamızdır. 1876, 1924, 1961 ve 1982 anayasaları ise sert ve kazuistik (düzenleyici) anayasalardır. Sonuç: B şıkkı.

Kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimini yapmak üzere Anayasa Mahkemesi ilk kez 1961 Anayasası ile kurulmuştur. Yine TBMM'nin 'Millet Meclisi' ve 'Cumhuriyet Senatosu' olarak iki kanatlı meclis yapısına kavuşması 1961 Anayasası ile gerçekleşmiştir (1982 Anayasası çift meclis sistemini kaldırmıştır). Sonuç: D şıkkı.

1982 Anayasası'nın 1. maddesinde Türkiye Devleti'nin bir Cumhuriyet olduğu; 2. maddesinde cumhuriyetin demokratik, laik, sosyal ve hukuk devleti nitelikleri; 3. maddesinde ise devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü, resmi dilinin Türkçe olduğu, bayrağı, milli marşı ve başkentinin Ankara olduğu belirtilmiştir. Seçimlerin beş yılda bir serbest, eşit ve gizli oyla yapılması kuralı Anayasa'nın 77. maddesinde düzenlenmiştir ve değiştirilemez ilk üç madde kapsamında değildir. Sonuç: E şıkkı.

1982 Anayasası'nın 13. maddesine göre temel hak ve hürriyetler yalnızca 'kanunla' sınırlanabilir. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kişi hakları ve siyasi haklar olağan dönemlerde kesinlikle düzenlenemez veya sınırlandırılamaz (Anayasa m.104). Dolayısıyla temel hakların CBK ile sınırlandırılabileceği ifadesi yanlıştır. Sonuç: C şıkkı.

Anayasa m.15'e göre çekirdek haklar: 1) Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında kişinin yaşama hakkı ve vücut bütünlüğü, 2) Kimsenin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaması ve bunlardan dolayı kınanamaması, 3) Suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi, 4) Suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimsenin suçlu sayılamaması (masumiyet karinesi). Seyahat hürriyeti ise çekirdek hak değildir; olağanüstü dönemde tedbirler kapsamında sınırlandırılabilir veya durdurulabilir. Sonuç: D şıkkı.

Mülkiyet hakkı ile haberleşme hürriyeti 'Kişi Hak ve Ödevleri' (negatif statü), sendika kurma hakkı ile çalışma ve sözleşme hürriyeti 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (pozitif statü) bölümündedir. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ise Anayasa'nın dördüncü bölümünde 'Siyasi Haklar ve Ödevler' (aktif statü) arasında düzenlenmiştir. Sonuç: C şıkkı.

1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre milletvekili seçilebilmek için 'en az ilkokul mezunu olmak' yeterlidir; lise veya üniversite mezuniyeti şartı aranmaz. Yaş sınırı 18'dir, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve taksirli suçlar hariç toplam 1 yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmak şarttır. Sonuç: B şıkkı.

Seçim Kanunu'na göre; hakimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları ile Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları milletvekili adayı olmak üzere istifa ettikten sonra seçimi kazanamazlarsa eski görevlerine geri dönemezler. Üniversite öğretim elemanları ve memurlar ise geri dönebilir. Sonuç: A şıkkı.

Yasama sorumsuzluğu mutlaktır; TBMM kararıyla veya milletvekilinin kendi feragatiyle kaldırılamaz. Milletvekilini yalnızca cezai takibata karşı ömür boyu korur (milletvekilliği sona erse dahi o dönemdeki söz ve oylarından dolayı dava açılamaz). Yasama dokunulmazlığı ise nisbidir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir. Sonuç: C şıkkı.

1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre; yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, devamsızlık veya bağdaşmayan görev) halinde, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili kararın alındığı tarihten itibaren '7 gün' içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal istemiyle başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu '15 gün' içinde kesin karara bağlar. Sonuç: A şıkkı.

Anayasa m.78'e göre: 'Savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkan görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi, seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir.' Anayasa'da savaş dışında hiçbir erteleme sebebi (afet, salgın, ekonomik kriz vb.) öngörülmemiştir. Erteleme kararı sadece TBMM tarafından alınabilir. Sonuç: B şıkkı.

2017 Anayasa değişikliği ile parlamenter hükümet sisteminden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiş ve hükümetin siyasi sorumluluğuna dayalı olan 'Gensoru' denetim yolu Anayasa'dan tamamen çıkarılmıştır. Güncel denetim ve bilgi edinme yolları; Meclis araştırması, Genel görüşme, Meclis soruşturması ve Yazılı sorudur. Sonuç: D şıkkı.

Anayasa m.101'e göre Cumhurbaşkanlığına; 1) Siyasi parti grupları, 2) En son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partiler, 3) En az 100.000 seçmen aday gösterebilir. Seçmen imzasında aranan asgari sayı 50.000 değil, 100.000'dir. Sonuç: C şıkkı.

Anayasa m.104'e göre; kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarılamaz. Eğer Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunursa 'kanun hükümleri' uygulanır; TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması halinde ise kararname kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Bu nedenle B şıkkı yanlıştır. Sonuç: B şıkkı.

Anayasa m.119'a göre; Cumhurbaşkanı afet, tehlikeli salgın, ağır ekonomik bunalım, ayaklanma, savaş gibi hallerde süresi 6 ayı geçmemek üzere OHAL ilan edebilir. Karar Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur. TBMM gerekli görürse süreyi kısaltabilir, kaldırabilir veya Cumhurbaşkanının talebiyle süreyi her defasında 4 ayı geçmemek üzere uzatabilir (savaş halinde 4 aylık sınır aranmaz). Dolayısıyla A seçeneği doğrudur. Sonuç: A şıkkı.

Meclis soruşturması aşamaları (600 milletvekili üzerinden): 1) Soruşturma önergesi verilmesi: Üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301), 2) Soruşturma açılmasına karar verilmesi: Üye tamsayısının beşte üçü (en az 360), 3) Yüce Divan'a sevk kararı verilmesi: Üye tamsayısının üçte ikisi (en az 400). Dolayısıyla Yüce Divan'a sevk için üçte iki çoğunluk aranır. Sonuç: E şıkkı.

Milli Güvenlik Kurulu'nun üyeleri: Cumhurbaşkanı (Başkan), Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Adalet Bakanı, Milli Savunma Bakanı, İçişleri Bakanı, Dışişleri Bakanı, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarıdır. TBMM Başkanı yasama organının başında yer alır, MGK üyesi değildir. (Ayrıca Jandarma Genel Komutanı da 2016 değişikliği ile üyelikten çıkarılmıştır). Sonuç: C şıkkı.

Hakimler ve Savcılar Kurulu 13 üyeden oluşur ve 2 daire halinde çalışır. Kurulun başkanı Adalet Bakanı'dır. Adalet Bakanlığı İlgili Müsteşarı (Bakan Yardımcısı) tabii üyedir. Kalan 11 üyenin 4'ünü Cumhurbaşkanı, 7'sini ise TBMM seçer. Dolayısıyla üyelerin tamamının TBMM tarafından seçildiği ifadesi yanlıştır. Sonuç: D şıkkı.

2017 Anayasa değişikliği sonrasında Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kapatıldığı için buralardan gelen 2 üyelik kalkmış ve Anayasa Mahkemesi üye sayısı 15'e düşmüştür. Bu üyelerin 3'ünü TBMM, 12'sini Cumhurbaşkanı seçer. Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa AYM üyesi seçilemez. Üyeler 65 yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. Sonuç: B şıkkı.

1982 Anayasası'nda sayılan Yüksek Mahkemeler dört tanedir: 1) Anayasa Mahkemesi, 2) Yargıtay, 3) Danıştay, 4) Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay ve Hakimler ve Savcılar Kurulu Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenmiş olmakla birlikte Anayasa metninde 'yüksek mahkeme' olarak sayılmamıştır; Sayıştay mali denetim ve hesap yargısı yapan kendine özgü anayasal bir kuruluştur. Sonuç: E şıkkı.