KPSS KPSS Ön Lisans İdare Hukuku Testi #1

İdare hukuku kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla kamu gücü ve üstün ayrıcalıklarla donatılmıştır. Bu nedenle idare ile bireyler arasında özel hukuktaki gibi eşitlik değil, idarenin üstünlüğü ilkesi geçerlidir. Eşitlik ilkesi idare hukukunun değil, medeni ve borçlar hukuku gibi özel hukuk dallarının temel niteliğidir. Sonuç: E şıkkı.

Hiyerarşik amir emrindeki astın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik (isabet ve kamu yararına uygunluk) bakımından denetleyebilir. İdari vesayet makamı ise kural olarak yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapabilir; kanunda açıkça yetki verilmedikçe yerindelik denetimi yapamaz ve astın yerine geçerek işlem tesis edemez. Sonuç: A şıkkı.

İçişleri Bakanlığı 'Devlet Tüzel Kişiliği' içerisinde yer alır; Kadıköy Belediyesi ise ayrı bir 'Belediye Kamu Tüzel Kişiliği'ne sahiptir. İki farklı kamu tüzel kişisi arasındaki denetim idari vesayettir. Seçeneklerdeki diğer tüm ilişkiler aynı kamu tüzel kişisi (Devlet) içindeki üst-ast (hiyerarşi) ilişkisidir. Sonuç: C şıkkı.

Yetki genişliği; merkezden yönetimin sakıncalarını ve kırtasiyeciliği azaltmak amacıyla, taşradaki yöneticinin merkeze danışmadan merkez adına karar alabilmesi yetkisidir. Türkiye'de yetki genişliği anayasal olarak yalnızca il idaresinin başı olan valiye tanınmıştır; kaymakamın veya belediye başkanının yetki genişliği yoktur. Sonuç: C şıkkı.

Sağlık Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı veya Adalet Bakanlığı gibi tüm bakanlıklar 'Devlet Tüzel Kişiliği'nin bünyesinde yer alır; ayrı bir kamu tüzel kişilikleri yoktur. Belediyeler, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (odalar) ve TRT ise ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahiptir. Sonuç: D şıkkı.

Anayasa m.137'ye göre 'Konusu suç teşkil eden emir, hiçbir suretle yerine getirilemez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.' Üst bu emri yazılı olarak yenilese dahi ast emri kesinlikle uygulayamaz; uygularsa cezai sorumluluktan kurtulamaz. Dolayısıyla D şıkkı yanlıştır. Sonuç: D şıkkı.

Vali, ilde hem Devleti hem de Cumhurbaşkanını temsil eden tek genel yetkili idari amirdir. Cumhurbaşkanı kararı ile atanır. İstisnai memurdur (kaymakamlık yapma zorunluluğu yoktur). İlde kamu düzenini sağlamak üzere kanunların verdiği yetkiyle 'genel emir' çıkarma yetkisi vardır. Yargı organları üzerinde ise hiçbir denetim yetkisi bulunmaz. Sonuç: B şıkkı.

Kaymakamın ilçe genelinde genel emir (düzenleyici işlem) çıkarma yetkisi bulunmamaktadır; genel emir çıkarma yetkisi ilde valiye aittir. Kaymakam Cumhurbaşkanı onayı ile atanır, güvenceli bir meslek memurudur, ilçede sadece Cumhurbaşkanını temsil eder (devleti temsil etmez) ve yetki genişliği bulunmaz. Sonuç: D şıkkı.

İl özel idaresinin üç zorunlu organı vardır: Vali (başkan ve yürütme organı), İl Genel Meclisi (asli karar organı) ve İl Encümeni (danışma ve ikinci karar organı). İl İdare Kurulu ise il genel idaresinin (merkezi idarenin taşra teşkilatının) istişari kuruludur; il özel idaresinin organı değildir. Sonuç: D şıkkı.

5216 sayılı Kanun'a göre bir ilde büyükşehir belediyesi kurulabilmesi için toplam nüfusun en az 750.000 olması şarttır. Ayrıca Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca büyük yerleşim merkezlerinde özel yönetim biçimlerinin oluşturulması 'kanunla' yapılmak zorundadır. Sonuç: B şıkkı.

Anayasa m.127/4 hükmü gereğince görevleriyle ilgili bir suç sebebiyle hakkında adli soruşturma veya kovuşturma açılan belediye başkanı, meclis üyesi veya muhtarları 'geçici bir tedbir' olarak görevden uzaklaştırma yetkisi İçişleri Bakanı'na aittir. Belediye başkanlığı sıfatına 'kesin olarak' son verme yetkisi ise Danıştay'a aittir. Sonuç: B şıkkı.

Köy Derneği, köydeki tüm seçmenlerden oluşan doğrudan demokrasi organıdır. Muhtar ve ihtiyar meclisini seçer; köyün isteğe bağlı işlerinin zorunlu hale getirilmesine (imece usulü çalışma veya salma usulü para toplama) karar verir. Sonuç: B şıkkı.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), sosyal güvenlik hizmetlerini yürütmek üzere kurulmuş özerk bir hizmet yerinden yönetim kuruluşudur. Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi coğrafi (mahalli) yerinden yönetim; Çorlu Kaymakamlığı, İstanbul Valiliği ve Karayolları Bölge Müdürlüğü ise merkezden yönetimin taşra teşkilatıdır. Sonuç: C şıkkı.

İdarenin tesis ettiği işlemler aksi yetkili mahkemece ispatlanıp yürütmesi durdurulana veya iptal edilene kadar hukuka uygun kabul edilir. Bu ilkeye 'hukuka uygunluk karinesi' denir. Sonuç: B şıkkı.

İdari işlemlerde amaç unsuru hiçbir zaman idarenin serbest iradesine veya takdirine bırakılamaz. İdarenin yaptığı tüm eylem ve işlemlerin genel ve nihai amacı istisnasız 'kamu yararı' olmak zorundadır. Kişisel kin, siyasi saik veya üçüncü kişilere çıkar sağlama gibi amaçlar işlemi amaç yönünden sakatlar ve iptalini gerektirir. Sonuç: A şıkkı.

İdari eylem veya işlemlerden dolayı hakları doğrudan muhtel olanlar (zarar görenler) tarafından maddi veya manevi tazminat talebiyle açılan davaya 'tam yargı davası' denir. İptal davası ise sadece idari işlemin hukuk aleminden kaldırılması amacıyla açılır. Sonuç: B şıkkı.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.3'te sayılan üç temel ilke: Sınıflandırma, Kariyer ve Liyakat'tir. Kıdem ise memurlukta terfi ve derece ilerlemesinde dikkate alınan teknik bir ölçüt olup kanunun 3. maddesinde düzenlenen üç ana temel ilkeden biri değildir. Sonuç: D şıkkı.

Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası değildir; memurun soruşturma veya kovuşturmanın selameti açısından görev başında kalmasında sakınca görüldüğünde uygulanan geçici bir ihtiyati tedbirdir. Kanunda sayılan disiplin cezaları beş tanedir: Uyarma, Kınama, Aylıktan kesme, Kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma. Sonuç: E şıkkı.

657 sayılı Kanun m.126 uyarınca: Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir tarafından; Devlet memurluğundan çıkarma cezası ise amirlerin bu yoldaki talebi üzerine ilgili kurumun 'Yüksek Disiplin Kurulu' tarafından verilir. Sonuç: C şıkkı.

Kamu Denetçiliği Kurumu bir yargı mercii değildir. Bu nedenle verdiği kararlar idare açısından bağlayıcı ve kesin hüküm teşkil etmez; tavsiye ve öneri niteliğindedir. TBMM Başkanlığı'na bağlı olarak çalışır ve Başdenetçi TBMM tarafından dört yıllığına seçilir. Sonuç: D şıkkı.