KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) Devlet Organları Testi #1

1982 Anayasası'nın 77. maddesine göre TBMM, üye tam sayısının (600) beşte üç çoğunluğu (en az 360 milletvekili) ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Sonuç: C şıkkıdır.

Milletvekilliğinin istifa durumunda TBMM Başkanlık Divanı'nın bildirimi ve meclis genel kurulunun oylamasıyla; kesintisiz devamsızlıkta meclis başkanlığının tespiti ve genel kurul kararıyla; milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmette ısrar edilmesi durumunda gizli oylamayla düşer. Ancak bir milletvekilinin 'partisinin kapatılmasına beyan ve eylemleriyle odak olduğunun Anayasa Mahkemesi tarafından kararlaştırılması' durumunda milletvekilliği Anayasa Mahkemesi'nin kararıyla düşer. Sonuç: D şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre 2017 anayasa değişikliği ile yürürlükten kaldırılan denetim yolu 'gensoru'dur. Günümüzde TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları şunlardır: Meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru. Sözlü soru ve gensoru kaldırılmıştır. Sonuç: E şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlar hakkında meclis soruşturması açılabilmesi için üye tam sayısının salt çoğunluğunun (en az 301 milletvekili) gizli oyu gereklidir. Soruşturma açılması önergesini ise üye tam sayısının en az üçte biri (en az 200 milletvekili) yazılı olarak verebilir. Sonuç: B şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı seçilebilmek için şu şartlar aranır: 40 yaşını doldurmuş olmak, yükseköğrenim yapmış olmak, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak ve doğuştan veya sonradan Türk vatandaşı olmak. En az lise mezunu olmak şartı aranmaz; yükseköğrenim (üniversite mezunu olmak) zorunludur. Sonuç: D şıkkıdır.

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler Anayasa'da sınırlı olarak sayılmıştır (örneğin: memur atama veya görevden alma, af çıkarma, savaş ilan etme veya TBMM seçimlerini yenileme kararı hariç üst düzey atamaların bir kısmı, bakanları atama ve görevden alma gibi). Ancak 'Kanunları yayımlamak' Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemlerden biri değildir; kanunları yayımlamak genel düzenleyici bir yürütme işlemidir ve tüm Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya işlemlerinde olduğu gibi yargı denetimine tabidir (Anayasa Mahkemesi'nde iptal davasına konu edilebilir). Sonuç: E şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre olağanüstü hal Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilir (en çok 6 ay için). OHAL'in uzatılması ise Cumhurbaşkanının talebi üzerine TBMM tarafından her defasında en çok 4 ay süreyle uzatılabilir. Sonuç: C şıkkıdır.

1982 Anayasası'nda yüksek mahkemeler olarak sayılan organlar şunlardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay ile Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yüksek mahkemeler arasında yer almaz; Sayıştay yüksek bir inceleme/denetim organıdır, mahkeme statüsünde değildir. Sonuç: B şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi 15 üyeden oluşur. Üyelerin 12'si Cumhurbaşkanı tarafından, 3'ü ise TBMM tarafından seçilir. Sonuç: A şıkkıdır.

Anayasa Mahkemesi şekil ve esas bakımından kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya uygunluğunu denetler (İptal davası ve itiraz yolu). Siyasi kapatma davalarına bakar ve bireysel başvuruları karara bağlar. Ancak 'Adli yargı ile idari yargı arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmek' Anayasa Mahkemesi'nin değil, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görevidir. Sonuç: D şıkkıdır.

Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma hakkı (soyut norm denetimi) son derece sınırlıdır. Bu hakka yalnızca Cumhurbaşkanı, iktidar partisi meclis grubu, ana muhalefet partisi meclis grubu (CHP) ve TBMM üye tam sayısının en az beşte biri (en az 120 milletvekili) sahiptir. Vatandaşlar veya diğer kurumlar soyut norm denetimi açamaz. Sonuç: B şıkkıdır.

Adli yargı alanında son inceleme ve temyiz mercii Yargıtay'dır. İdari yargı alanında son inceleme mercii Danıştay; askeri idari ve askeri ceza mahkemeleri ise 2017 anayasa değişikliğiyle tamamen kaldırılmıştır. Sonuç: A şıkkıdır.

Hâkimlerin ve savcıların özlük işlerini, atamalarını, disiplin cezalarını yürüten ve bağımsızlıklarını güvence altına alan anayasal kurul Hâkimler ve Savcılar Kurulu'dur (HSK). Başkanlığını Adalet Bakanı yapar. Sonuç: C şıkkıdır.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesini TBMM adına denetleyen yüksek inceleme ve denetim organıdır. Mahkeme statüsünde olmamasına rağmen kararları kesin hüküm niteliği taşır. Sonuç: D şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre Milli Güvenlik Kurulu iki ayda bir toplanır. Kurulun başkanı Cumhurbaşkanı'dır; Cumhurbaşkanının bulunmadığı hallerde Cumhurbaşkanı yardımcısı kurula başkanlık eder. Sonuç: B şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre mahalli idare organlarının seçilmiş kişilerinin (belediye başkanı, muhtar vb.) görevden uzaklaştırılması veya düşürülmesi kararı idari denetim kapsamında 'Danıştay' kararıyla gerçekleşir (ancak geçici tedbir olarak içişleri bakanlığı görevden uzaklaştırabilir, nihai düşürme kararı Danıştay'a aittir). Sonuç: E şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre Devlet Denetleme Kurulu (DDK), doğrudan Cumhurbaşkanlığı'na bağlı olarak çalışır ve idari kurumları denetler. Türk Silahlı Kuvvetleri ve yargı organları DDK'nın denetim alanı dışındadır. Sonuç: C şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre Yüksek Seçim Kurulu (YSK) 7 asıl ve 4 yedek üyenin katılımıyla oluşur. Üyelerin 6'sı Yargıtay Genel Kurulu'nca, 5'i ise Danıştay Genel Kurulu'nca kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilir. Sonuç: A şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın 129. maddesine göre kamu görevlilerine disiplin cezası verilmeden önce savunma hakkı tanınması zorunludur. 'Savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.' Anayasal bir disiplin güvencesidir. Sonuç: B şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre olağan dönemlerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlar çelişirse, 'kanun hükmleri' uygulanır (kanun üstünlüğü ilkesi). Ayrıca TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Sonuç: C şıkkıdır.