TUS TUS Temel Tıp Bilimleri Canlıların Temel Bileşenleri & Enzimler Testi #3

Bakterilerde hücre duvarı biyosentezinin son basamağında komşu peptidoglikan zincirlerinin tetrapeptit kuyrukları arasında çapraz bağlar oluşturan enzim transpeptidazdır (Penisilin Bağlayan Proteinler / PBP). Beta-laktam antibiyotikler bu enzimin aktif bölgesine kovalent bağlanarak hücre duvarı sentezini durdurur. Doğru cevap A şıkkıdır.

Fagozom membranında yer alan NADPH oksidaz enzimi, NADPH elektronlarını moleküler oksijene aktararak süperoksit radikali (O2-) oluşturur. Bu enzim kompleksinin gp91phox veya diğer alt birimlerindeki konjenital eksiklikler, katalaz pozitif bakterilerle tekrarlayan apselere yol açan Kronik Granülomatöz Hastalığa (CGD) neden olur. Doğru cevap C şıkkıdır.

Miyeloperoksidaz (MPO), nötrofillerin primer azurofilik granüllerinde bulunan ve yapısında hem grubu taşıyan bir enzimdir. Süperoksit dismutazın ürettiği hidrojen peroksit ile ortamdaki halojenürleri (özellikle klorürü) birleştirerek bakterisidal gücü son derece yüksek olan hipokloröz asit (HOCl) ve kloraminleri oluşturur. Doğru cevap B şıkkıdır.

Lizozim, peptidoglikan tabakasında N-asetilglukozamin (NAG) ile N-asetilmuramik asit (NAM) arasındaki beta-(1,4)-glikozidik bağları doğrudan hidroliz ederek bakteri hücre duvarını eritir. Özellikle kalın peptidoglikanlı Gram-pozitif bakterilere karşı son derece etkilidir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Ters transkriptaz enzimi, viral tek iplikli RNA kalıbını kullanarak komplementer DNA zinciri (cDNA) sentezleyen bir 'RNA bağımlı DNA polimeraz'dır. Ayrıca bünyesinde RNaz H ve DNA bağımlı DNA polimeraz aktiviteleri de barındırır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Katalaz enzimi, toksik hidrojen peroksiti parçalayarak su ve moleküler oksijene (2 H2O2 -> 2 H2O + O2) dönüştürür. Staphylococcus aureus, Aspergillus, Nocardia, Serratia gibi katalaz-pozitif patojenler, konak fagositi tarafından üretilen sınırlı H2O2'yi de parçaladıkları için CGD hastalarında ciddi enfeksiyonlara yol açarlar. Doğru cevap E şıkkıdır.

Koagülaz, Staphylococcus aureus'u diğer stafilokoklardan (KNS) ayıran en önemli enzimdir. Plazmadaki protrombin ile kompleks oluşturarak (koagülaz-reaksiyon faktörü) trombin benzeri aktivite gösterir ve fibrinojeni fibrine çevirerek bakteriyi fagositozdan korur. Doğru cevap B şıkkıdır.

Hiyalüronidaz, hücreler arası temel maddenin önemli bir bileşeni olan hiyalüronik asidi hidroliz eder. Bağ dokunun zemin maddesini sıvılaştırarak bakterilerin ve toksinlerinin dokular arasında hızla yayılmasını sağlar; bu nedenle klasik olarak 'yayılma faktörü' (spreading factor) adı verilir. Doğru cevap A şıkkıdır.

RAG-1 ve RAG-2 (Recombination Activating Genes), B ve T lenfositlerinin olgunlaşması sırasında immünoglobülin ve TCR gen segmentlerinin (V, D, J) rekombinasyonunda rekombinasyon sinyal dizilerini (RSS) tanıyıp çift zincir DNA kesiği yapan özgül endonükleazlardır. Yokluğunda olgun T ve B lenfosit üretilemez. Doğru cevap C şıkkıdır.

Aktivasyonla İndüklenen Sitidin Deaminaz (AID), tek iplikli DNA'daki sitozin bazlarını urasile dönüştürür (deaminasyon). Bu hata-onarım süreçleri somatik hipermutasyon ve izotip sınıf değişimini (class-switch) tetikler. AID gen mutasyonlarında Hiper-IgM Sendromu Tip 2 tablosu ortaya çıkar. Doğru cevap D şıkkıdır.

Sitotoksik T lenfositler ve NK hücrelerinin sitolitik granüllerinde perforin ve granzimler bulunur. Perforin hedef hücre membranında porlar açarken, bir nötrofilik/lenfositik serin proteaz olan Granzim B bu porlardan hücre içine girer ve kaspaz-3 ile Bid'i parçalayarak kaspaz kaskadını ve apoptozu başlatır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Klasik ve lektin yolaklarında C1s (veya MASP-2) serin proteazı C4 ve C2'yi parçalar. C4b ve C2a parçaları birleşerek C4b2a enzim kompleksini oluşturur. Bu kompleks klasik yolağın C3 konvertazıdır ve C3 molekülünü C3a ve C3b'ye parçalar. (Alternatif yolağın C3 konvertazı ise C3bBb'dir). Doğru cevap E şıkkıdır.

İnfluenza virüsünün iki temel yüzey glikoproteini hemaglütinin (HA) ve nöraminidazdır (NA). Hemaglütinin hücreye tutunmayı sağlarken; nöraminidaz bir glikozid hidrolazdır, sialik asit rezidülerini keserek oluşan yeni virionların hücre yüzeyinden ve mukustan serbest kalıp yayılmasını sağlar. Oseltamivir ve zanamivir nöraminidaz inhibitörüdür. Doğru cevap C şıkkıdır.

Helicobacter pylori, yüksek miktarda üreaz enzimi üretir. Üreaz enzimi üreyi amonyak ve karbondioksite parçalar: (NH2)2CO + H2O -> 2 NH3 + CO2. Açığa çıkan alkali amonyak mide asidini nötralize ederek bakterinin asidik gastrik lümende kolonize olabilmesini sağlar. Doğru cevap A şıkkıdır.

Adenozin deaminaz (ADA), adenozin ve deoksiadenozini inozine dönüştürür. ADA eksikliğinde hücre içinde deoksi-ATP (dATP) birikir; dATP ribonükleotit redüktazı baskılayarak DNA sentezini durdurur. Bu durum hızla bölünen öncül T ve B hücrelerini öldürerek klasik T-B- otozomal resesif SCID tablosuna neden olur. Doğru cevap B şıkkıdır.

Terminal Deoksinükleotidil Transferaz (TdT), kalıpsız olarak oligonükleotitlerin 3'-OH ucuna deoksinükleosit trifosfatları ekleyen benzersiz bir DNA polimerazdır. Pro-B ve pro-T hücrelerinde N-nükleotit eklemeleriyle antijen reseptör çeşitliliğini patlatır. Akut Lenfoblastik Lösemide (ALL) immünohistokimyasal belirteçtir. Doğru cevap E şıkkıdır.

İndüklenebilir Nitrik Oksit Sentaz (iNOS / NOS-2), Th1 sitokini olan IFN-gama ve bakteriyel LPS uyarısıyla makrofajlarda güçlü biçimde eksprese edilir. L-arjininden sitrulin ve nitrik oksit (NO) üretir. NO, fagozomda süperoksitle birleşerek son derece toksik olan peroksinitrit (ONOO-) radikalini oluşturur. Doğru cevap C şıkkıdır.

Streptokinaz (fibrinolizin), Streptococcus pyogenes (Grup A Streptokok) tarafından üretilir. Plazminojene 1:1 oranında bağlanıp konformasyonel değişiklik yaratarak plazmini aktive eder. Aktifleşen plazmin fibrin pıhtılarını eriterek bakterinin enfeksiyon odağında sınırlanmasını önler ve yayılımını kolaylaştırır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Fosfolipaz A2 (PLA2), membran fosfolipitlerinin sn-2 pozisyonundaki ester bağını hidroliz ederek serbest araşidonik asidi açığa çıkarır. Glukokortikoidler (steroidler), lipokortin-1 (anneksin A1) sentezini indükleyerek Fosfolipaz A2 aktivitesini doğrudan baskılar ve böylece tüm eikozanoid sentezini kökten durdurur. Doğru cevap A şıkkıdır.

Allilaminler (terbinafin, naftifin), fungal ergosterol biyosentez yolunun erken bir basamağında yer alan 'skualen epoksidaz' enzimini inhibe eder. Bu durum hem hücre zarında ergosterol eksikliğine hem de hücre içinde toksik düzeyde serbest skualen birikmesine yol açarak fungisidal etki oluşturur. (Azoller ise 14-alfa demetilazı inhibe eder). Doğru cevap B şıkkıdır.