YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Genden Proteine (Protein Sentezi) #1

1. DNA ve RNA nükleotit adı verilen yapı taşlarından oluşan polimerlerdir. Her ikisinin de yapısında adenin, guanin ve sitozin nükleotitleri ile ester ve glikozit bağları bulunur. 2. Ancak timin nükleotidi sadece DNA'da, urasil nükleotidi ise sadece RNA'da bulunur. 3. Dolayısıyla timin bazını bulundurmak her ikisi için ortak değildir. Sonuç: B şıkkı.

1. Transkripsiyon, çekirdekte DNA'nın ilgili anlamlı zinciri üzerinden RNA polimeraz enzimi yardımıyla mRNA (veya diğer RNA çeşitlerinin) sentezlenmesi olayıdır. 2. Bu süreçte DNA'nın tamamı değil, sadece ilgili gen bölgesi açılır ve kalıp iplik kullanılır. 3. E seçeneğinde 'Transkripsiyon sırasında hücredeki tüm DNA molekülleri tamamen eşlenir' ifadesi yanlıştır, bu olay replikasyona aittir ve tüm DNA değil ilgili gen kopyalanır. Sonuç: E şıkkı.

1. Bir amino asit birden fazla kodon tarafından şifrelenebilir (genetik kodun nöronsal veya dejeneratif olması), ancak bir kodon kesinlikle birden fazla amino asiti şifrelemez. 2. Stop kodonları amino asit şifrelemez. Sonuç: A şıkkı.

1. Üç RNA çeşidi de DNA üzerindeki gen bölgesinden sentezlenir (transkripsiyonla üretilir). 2. Yapılarında riboz şekeri, adenin, guanin, sitozin ve urasil bazları ile fosfodiester bağı bulunur. 3. Üçü de protein sentezinin translasyon aşamasında birlikte görev yapar. Sonuç: C şıkkı.

1. Translasyon sırasında mRNA ribozomun küçük alt birimine bağlanır, ardından başlatıcı tRNA (AUG kodonuna karşılık gelen antikorlu) gelir ve büyük alt birim katılır. 2. tRNA molekülleri antikodonları ile mRNA'daki kodonlara geçici olarak hidrojen bağıyla bağlanır. 3. Amino asitler arasında peptit bağları kurulurken su açığa çıkar (dehidrasyon sentezi). 4. E seçeneğinde 'Translasyon sırasında nükleotitler arası fosfodiester bağı kurulur' denilmesi yanlıştır; translasyonda amino asitler arasında peptit bağı kurulur, nükleotitler arasında yeni fosfodiester bağı kurulmaz (çünkü mRNA hazır gelmiştir). Sonuç: E şıkkı.

1. Genetik kodun nöronsal (dejeneratif) olması nedeniyle bir amino asit birden fazla kodon tarafından şifrelenebilir. 2. Meydana gelen mutasyon, kodonun değişmesine yol açsa bile aynı amino asidi şifreleyen başka bir kodona dönüştüyse sentezlenen proteinin yapısı değişmez. Sonuç: A şıkkı.

1. Aynı mRNA molekülü üzerinden aynı anda birden fazla ribozomun protein sentezlemesi olayına poliribozom (polizom) denir. Sonuç: C şıkkı.

1. Santral dogma kuralı: DNA -> (Replikasyon) -> DNA -> (Transkripsiyon) -> RNA -> (Translasyon) -> Protein şeklindedir. Sonuç: B şıkkı.

1. Helikaz enzimi DNA sarmalının iki ipliği arasındaki zayıf hidrojen bağlarını kopararak sarmalı açar. 2. DNA polimeraz enzimi yeni zincire uygun nükleotitleri ekleyerek sentezi gerçekleştirir. 3. DNA ligaz enzimi kesintili parçaları (Okazaki parçacıklarını) birbirine bağlar. 4. E seçeneğinde 'RNA polimeraz DNA replikasyonunda kalıp ipliği oluşturur' denilmesi yanlıştır, replikasyonda başlık için RNA primeri üreten primaz veya doğrudan DNA polimeraz görev yapar (RNA polimeraz transkripsiyonda görevlidir). Sonuç: E şıkkı.

1. Doğada protein sentezinde görev alan en fazla 20 çeşit amino asit vardır. Her amino asidi taşıyan en az bir çeşit tRNA bulunur. 2. Buna göre 150 amino asitlik bir protein sentezinde en fazla 20 çeşit tRNA görev alabilir. Sonuç: A şıkkı.

1. DNA anlamlı iplik: TAC 2. mRNA kodonu (karşılıklı eşleşme): AUG 3. tRNA antikodonu (mRNA'ya karşılık gelen): UAC Sonuç: B şıkkı.

1. Ökaryot hücrelerde DNA çekirdekte bulunduğundan transkripsiyon çekirdekte, translasyon ise sitoplazmadaki ribozomlarda gerçekleşir (yer olarak birbirinden ayrılmıştır). 2. Ayrıca ökaryotlarda mRNA sentezlendikten sonra intronlar çıkarılır ve eksonlar birleştirilir (mRNA işlenmesi). 3. Prokaryotlarda ise transkripsiyon ve translasyon aynı anda sitoplazmada başlar ve çekirdek zarı yoktur. Sonuç: C şıkkı.

1. Ökaryotik genlerde protein şifresi taşıyan anlamlı bölgelere ekson, şifre taşımayan ve mRNA'dan uzaklaştırılan aradaki bölgelere ise intron denir. Sonuç: D şıkkı.

1. Protein sentezi hızlandığında hücrede serbest amino asit tüketimi artar, ATP tüketimi artar, tRNA ve mRNA miktarı/kullanımı artar. 2. Hücredeki serbest amino asit miktarı ise sentez sırasında tüketildiği için zamanla azalır (artmaz). Sonuç: E şıkkı.

1. tRNA molekülleri tek zincirli RNA'ların kendi üzerine katlanmasıyla yonca yaprağı şekline benzer üç boyutlu yapı kazanır ve bu katlanma bölgelerinde zayıf hidrojen bağları bulunur. 2. Uç kısmında amino asit bağlanan özel bir bölge (CCA ucu) ve diğer ucunda antikodon bölgesi vardır. 3. Her tRNA molekülü kendine özgü bir amino asidi taşır. 4. E seçeneğinde 'tRNA molekülleri hücrede sadece bir kez kullanılır ve işi bitince parçalanır' ifadesi yanlıştır; tRNA'lar defalarca tekrar tekrar kullanılabilir. Sonuç: E şıkkı.

1. Dehidrasyon sentezi kuralına göre N tane amino asit birleştiğinde kurulan peptit bağı sayısı N - 1, açığa çıkan su molekülü sayısı da N - 1'dir. Sonuç: C şıkkı.

1. mRNA'daki toplam kodon sayısı n ise, stop kodonu dahil toplam nükleotit sayısı 3n'dir. 2. mRNA tek zincirli olduğuna göre, bu mRNA'yı şifreleyen DNA'nın ilgili gen bölgesinde iki iplik bulunduğundan toplam nükleotit sayısı 3n çarpı 2, yani 6n olur. Sonuç: D şıkkı.

1. RNA'dan DNA sentezleyen enzim ters transkriptaz (revers transkriptaz) enzimidir. Sonuç: B şıkkı.

1. Bir nükleotit silinmesi (veya eklenmesi) okuma çerçevesini kaydırır (çerçeve kayması mutasyonu) ve bu noktadan sonra gelen tüm kodonlar değişeceği için üretilen proteinin amino asit dizilimi tamamen bozulur. Sonuç: A şıkkı.

1. Protein sentezi sırasında DNA eşlenmesi (replikasyon) gerçekleşmez; replikasyon hücre bölünmesinden önce olur. 2. Transkripsiyon ve translasyon protein sentezi sırasında doğrudan gerçekleşir. Sonuç: D şıkkı.